Friday, April 19, 2019

मुलुकमै पहिलो ‘क्यासलेस’ बन्दै तिलोत्तमा नगरपालिका, प्रशासनिक भवनभित्रै खुल्यो बैंक

रुपन्देही । रुपन्देहीको तिलोत्तमा नगरपालिकाको प्रमुख प्रशासनिक कार्यालयमा बैंक खुलेको छ । तिलोत्तमाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत कृष्णप्रसाद सापकोटाले काउण्टर सञ्चालनले नगरपालिकाका काम–कारवाहीलाई ‘क्यासलेस’ बनाउने उदेश्यका साथ् कार्यालय परिसरमै एनआईसी एशिया बैंकले विस्तारित काउन्टर सञ्चालनमा ल्याएको छ । मुलकमै पहिलोपटक सेवाग्राहीको सुविधाका लागि स्थानीय तहको कार्यालयमैं विस्तारित काउन्टर सञ्चालनमा ल्याइएको बैंकले जनाएको छ । बैंकको यो ४० औं विस्तारित काउन्टर हो ।बैंकका हाल मुलुकभर २८१ शाखा छन् तीमध्ये प्रदेश नं. ५ मा मात्र ५१ वटा शाखा छन् ।नगरपालिका कार्यालयमा स्थापना गरिएको विस्तारित काउन्टरको एक कार्यक्रमबीच नगर प्रमुख बासुदेव घिमिरेले उद्घाटन गरे । त्यसअवसरमा नगर प्रमुख घिमिरेले सेवाग्राहीको सुविधाको लागि नगरपालिकाको आग्रहमा विस्तारित काउन्टर सञ्चालनमा ल्याएकोमा एनआईसी एशिया बैंकप्रति आभार व्यक्त गरे । काउन्टर सञ्चालनले अब नगरपालिकामा सेवाग्राहीले बुझाउनु पर्ने रकम बैंकमार्फत् हुने र यसले कार्य व्यवस्थापनमा सहजता ल्याउने नगर प्रमुख घिमिरेको भनाइ छ ।

उप–प्रमुख जागेश्वरी चौधरीले बैंकको एक्सटेन्सन काउन्टर सञ्चालनले नगरपालिकाको सेवा प्रभावलाई थप छिटो–छरितो बनाउने विश्वास व्यक्त गरे । यस्तै बैंकका प्रादेशिक कार्यालय प्रमुख तिलकसुन्दर कार्कीले तिलोत्तमा निकै संभावना बोकेको नगरपालिका रहेको र नमूना काम गर्दै अघि बढिरहेकाले नगरपालिकासँग सहकार्य गर्दै कार्यालयमैं विस्तारित शाखा सञ्चालनमा ल्याएको जानकारी दिए। उद्घाटनकैं दिनबाट विस्तार काउन्टरमा सेवा सुरु भएको जानकारी गराउँदै उनले नगरपालिकासँग मिलेर अन्य सामाजिक उत्तरदायित्वका काम गर्न बैंक इच्छुक रहेको उल्लेख गरे ।

तिलोत्तमाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत कृष्णप्रसाद सापकोटाले काउण्टर सञ्चालनले नगरपालिकाका काम–कारवाहीलाई ‘क्यासलेस’ बनाउने बताउँदै नगरपालिकाले विस्तारै करहरुसमेत अनलाइनबाट तिर्न मिल्ने गरी काम अघि बढाउन चाहेको उल्लेख गरे । बैंकका दिपक आचार्य,विनोद पोखरेलको लगायतले बोलेका थिए ।

तिलोत्तमामा घरभाडा बढेको बढ्यै, साना व्यवसायीको उठीबास ! विद्यार्थीलाई कोठा पाउन मुश्किल

     मोहन न्यौपाने चैत्र २०७५।  गाँउबाट छिट्टै शहर बनेको सुगम नगरपालिका हो तिलोत्तमा नगरपालिका । तिलोत्तमा नगरपालिकामा अहिले नयाँ ब्यापार व्यवसाय गर्नेहरुलाई सटर पाउन मुस्किल छ । पाइहाले पनि कमाइभन्दा बढी भाडामै खर्चनुपर्ने बाध्यता छ । पुरानै ब्यापारीलाई पनि सटरको बढ्दो भाडाले ज्यान आधा गराएको छ । तिलोत्तमा–५ मणिग्रामचोक नजिक विगत ६ बर्षदेखि मोबाइल सम्बन्धि पसल चलाउँदै आएका शंकर पाण्डेले सुरुमा पसलको सटरको भाडा ३ देखि ४ हजार मात्रै तिर्थे । तर, अहिले सोही सटरको भाडा बढेर दोब्बर भन्दा बढी भएको बताउछन । भाडासंगै पानी र बिजुलीको पैसासमेत गर्दा ब्यापार सामान्य हुदा पनि धेरै मारमा परिएको उनको अनुभव छ । हरेक बर्ष बढ्ने प्रतिशतीय भाडाले भने सम्झौता हुदासम्म सहज बनाएको उनको भनाइ छ ।

बितेको एक दशकमा तिलोत्तमा र बुटवल क्षेत्रमा घरभाडामा अचाक्ली वृद्धि भएको पाइन्छ । बुटवल क्षेत्रमा १० बर्षअघि ५ सयदेखि १५ सयसम्म पाइने कोठाको भाडा अहिले ५ हजारभन्दा तल छैन । त्यसमा पानी, बिजुली, इन्टरनेटसमेत गर्दा थप दुई हजार खर्च आउँछ । त्यसो त तिलोत्तमा क्षेत्र साबिकको शंकरनगर , आनन्दबनमा अन्य ठाउमा भन्दा ब्यापक बस्ति र भाडाको अनुपात दोब्बर थियो । यहाका स्कुल तथा कलेजमा पढ्ने विद्यार्थीहरुका कारणले यहाँका घरबेटीहरुले मनलाग्दी भाडा बढाएको स्थानीय व्यवसायीको बुझाइ छ । तर पछिल्लो समय भने कलेज पढ्ने दुईरतीनजना विद्यार्थी मिलेर फ्ल्याट नै भाडामा लिने र भनेजति पैसा दिने गरेपछि घरबेटीहरुले त्यसैतर्फ लोभिएको साना व्यवसायीहरु बताउँछन् ।

बदलिँदो तिलोत्तमा : पुराना भन्दा नया बढी
तिलोत्तमा नगरपालिकामा १० बर्ष अघिका यहाका स्थानिय बासि भन्दा नया डेरावालहरु र अस्थायी बसोबास गर्ने तथा अन्य जिल्ला बाट बसाइसराइ गरि आउनेको संख्या ह्वात्तै बढेसँगै तिलोत्तमा भित्रको घरको भाडा ज्यामितीय रुपमा आकासिएको छ । भाडा निर्धारणको कुनै मापदण्ड नभएको मौका छोपेर घरबेटीहरुले भाडा बढाएका बढायै छन् । घरधनीलाई लगाम लगाउने कुनै निकाय छैन । यसबारे तिलोत्तमा नगरपालिकाका कर अधिकृत इन्द्रदत्त सापकोटाले नगरपालिकाले सार्बजनिक स्थान र घरको भाडा बाहेक अन्य ठाउमा भाडा नतोकेको बताउछन । तिलोत्तमाको मुख्य शहरी क्षेत्र जोगिकुटी, शंकरनगर, ड्राइभरटोल, नयामिल, मणिग्राम , मंगलापुर , भलवारीमा भाडा अचाक्ली भएपछि भाडा तिर्न नसक्नेहरु हाइवेक्षेत्र भन्दा केहिभित्र , तपाहा, बनबाटिका, शान्तिचोक, शिवचोक, प्रेमनगर, पुरानो सडक, ४ नम्बर चोक, शिवपुर, सेमरा, कान्छीबजार, कुञ्जलापुरतिर सिफ्ट हुन थालेका छन् ।

तिलोत्तमा क्षेत्रमा धेरै जसो स्कुल तथा कलेज पढ्ने विद्यार्थीहरुले भनेजति भाडा दिन बाध्य भएर भाउ बढाए भने, बजार क्षेत्रमा अन्य ठुला ब्यबसायी, उधोग, सुनचाँदी पसल र बैंक तथा बित्तिय सस्थाहरुले पनि भाडा बढ्नमा सहयोग र्पुयाएका छन् । सुनचाँदी पसल र बैंकहरुले भनेजस्तो भाडा दिन थालेपछि यहाँ पहिलेबाट व्यवसाय गर्दै आएका साना व्यवसायी विस्थापित भएका छन् । अर्को्तिर कन्सल्टेन्सीहरुले पनि भनेजति भाडा दिँदै आएको स्थानीय बताउँछन् । यसले गर्दा यहाँको बजार क्षेत्र अति नै महंगो बनेको छ ।

सम्बन्धित निकाय के गर्दै छन् ?
उद्योग वाणिज्य संघ तिलोत्तमाका अध्यक्ष माधवलाल देवकोटा व्यवसायीहरुकै कारण घरबहाल सम्झौता सबैमा लागु गराउन असफल भएको बताउँछन् । देवकोटाकै भनाइमा सहमत छन् तिलोत्तमा ब्यापार संघका अध्यक्ष जेपी कंडेल घरवहाल कर तिर्नुपर्छ भन्दै ‘घरबेटीसँग खुसुक्क गएर सहमति गर्छन्, एउटा भाडा बुझाउँछन्, कम भाडा तिर्छु भनेर कर छली गर्न घरबेटीलाई सघाउँछन्’ अध्यक्ष कंडेलले भन्छन ‘घरबेटीले हटाइदिने डर छ, त्यसैले जति भाडा बढाए पनि चुप लागेर बस्छन् आएर उजुरी गर्दैनन् ।’ भाडा निर्धारणको मापदण्ड सार्बजनिक स्थानमा भएपनि निजि भवन र जग्गामा नभएको र सोको मापदण्ड बनाएर करको दायरामा ल्याउन स्थानीय तहले कदम चाल्नुपर्ने कंडेलको भनाइ छ । त्यस्तै बाणिज्य संघका अध्यक्ष देवकोटा पनि घर भाडा कर उठाउन स्थानीय तहले मापदण्ड बनाउनुपर्ने बताउँछन् ।

पछिल्लो पाँच वर्षमा घर, सटर तथा जग्गा लिज भाडा अधिक भएर गयो, जति भाडा तिरिएको छ, सोही आधारमा स्थानिय तहमा कर उठेको छैन ।’ पछिल्लो समयमा स्क्वायर फिटका आधारमा भाडा लिन थालिएको छ । विषेश गरी स्कुल क्याम्पस , बजार क्षेत्र र अस्पताल नजिक वरपरका क्षेत्रमा अनियन्त्रित तरिकाले भाडा लिने गरिएको छ । भाडा बढी बनाउनेमा सरकारी निकायहरु नै अग्रपंक्तिमा देखिएका छन् ।

कर छली
स्थानीय तह निर्माण हुनुअघिसम्म घरवहाल कर आन्तरिक राजश्व कार्यालयमा दालिखा गर्नुपर्ने व्यवस्था थियो । अहिले स्थानीय तहले नै घरबहाल कर उठाउने व्यवस्था छ । तिलोत्तमा नगरपालिकाले पहिलेको तुलनामा ठुला ब्यबसायी आफैले घर बहाल कर तिर्छन तर घर बेटिले खासै तिर्न नआएको बताउछन कर अधिकृत इन्द्रदत्त सापकोटा । चालु आर्थिक बर्षमा घरबहाल घर उठाउने उच्चतम लक्ष्य लिए पनि चैत्र मसान्तसम्म खासै यसप्रति ब्यबसायी , भाडामा बस्ने र घरबेटी चनाखो नभएको उनि स्विकार्छन । नगरपालिकाले अहिले १० प्रतिशत घरबहाल कर लिने गरेको छ ।

नगरपालिका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत कृष्ण प्रसाद सापकोटा मणिग्राम र तिलोत्तामाका बजार क्षेत्रबाट उठनुपर्ने घरबहाल कर व्यवसायीलाई निकाल्ने र अर्को उपयुक्त ठाउ नपाउने डरले नै उठाउन नसकिएको स्वीकार गर्छन् । ‘जुन अनुपातमा भाडा लिने काम भएको छ, सो अनुसारको कर दाखिला नभएको र छिट्टै यसको योजना अनुरुप कडाइका साथ् अगाडी बढिने प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत सापकोटाले भने, ‘यसमा कडाइ गर्ने हो भने, नगरपालिकाको आन्तरिक राजस्व ह्वात्तै वृद्धि हुन्छ ’यसमा दुईमत छैन ।

डिङ्गरनगर दुग्ध उत्पादक सहकारीको रजत जयन्ति समारोह सम्पन्न

मोहन न्यौपाने, चैत्र २० तिलोत्तमा सिटी  । डिङ्गरनगर दुग्ध उत्पादक सहकारी सस्था लिमिटेडको रजत जयन्ति समारोह सम्पन्न भएको छ । सस्थाका अध्यक्ष बलराम न्यौपानेको अध्यक्षता तथा तिलोत्तमा नगरपालिकाका नगरप्रमुख बासुदेव घिमिरेको प्रमुख आतिथ्यतामा सम्पन्न सो रजत महोत्सबको अवसरमा सस्थाको ब्यबसायिक भवन समुद्घाटन तथा स्मारिका पन्चामृतको समेत बिमोचन गरिएको छ । रास्ट्रिय सहकारी दिवसको अवसरमा गरिएको सो कार्यक्रमको सन्दर्भमा बोल्दै नगरप्रमुख तथा कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि बासुदेव घिमिरेले कृषि र पशुपालनको क्षेत्रमा नगरपालिकाले खेलेको भूमिकामा यस्ता दुग्ध सहकारीले सहयोग गर्दै अगाडी बढ्नु पर्ने र कृषक र पशुपालकका लागि नगरपालिकाको तर्फ़बाट गर्नुपर्ने हरेक कदममा आफुहरु तयार रहेको बताए ।

सो अवसरमा शिव पंचांग मन्दिरका अध्यक्ष केशरी पाण्डे , सस्थाका पुर्व अध्यक्ष, सल्लाहकार तथा रुपन्देहीका पशुपालक उद्दमी शशिधर शर्मा पौडेल , सल्लाहकार चक्र प्रसाद चापागाईं , पुर्व अध्यक्ष तथा सल्लाहकार बेलप्रसाद शर्मा , जिल्ला दुग्ध उत्पादक सहकारी संघका अध्यक्ष लेखनाथ पाण्डे , सस्थाका शेयर सदस्य युवराज पराजुली, प्रेमकला भट्टराई लगायतले बोल्दै डिङ्गरनगर दुग्ध सहकारीको प्रगतिको कामना गरेका थिए ।

सो अवसरमा सस्थाका पुर्व अध्यक्ष , पुर्व उपाध्यक्ष , पुर्व संचालक समिति, सस्थापक संचालक तथा स्मारिका प्रकाशनमा सहयोग गर्ने बिज्ञापन दाता हरुलाई सम्मान समेत गरिएको थियो । सस्थाले आगामी दिनमा कृषि र पशुपालनको क्षेत्रमा अझै उल्लेखनिय र ग्रामिण समुदायमा आधारित कार्यक्रम ल्याउने सस्थाका अध्यक्ष बलराम न्यौपानेले बताए ।
सस्थाका उपाध्यक्ष टोपलाल खनालको स्वागत मन्तव्य बाट शुरु सो कार्यक्रमको संचालन सचिब नेत्र बहादुर अधिकारीले गर्नुभएको थियो ।

उद्दार र सहयोगमा जुट्न तिलोत्तमा नगरप्रमुखको आग्रह

हावाहुरी पीडितलाई तिलोत्तमाका जनप्रतिनिधि, कर्मचारी र शिक्षकबाट चार लाख सहयोग

तिलोत्तमा, । रुपन्देहीको तिलोत्तमा नगरपालिकाले बारा, पर्सालगायतका जिल्लामा हावाहुरीका कारण भएको जनधनको क्षतिप्रति दुःख व्यक्त गर्दै उद्धार र राहतका लागि चार लाख रुपैंयाँ उपलब्ध गराउने निर्णय गरेको छ । नगर प्रमुख बासुदेव घिमिरेल आज एक विज्ञप्ति जारी गर्दै हावाहुरीकोघटनाबाट पीडित परिवारको उद्धार तथा राहतका लागि नगरपालिकाका जनप्रतिनिधि,राष्ट्रसेवक कर्मचारी, शिक्षकहरुको तर्फबाट एक दिन बराबरको तलबभत्ताबाट चारलाख मुख्यमन्त्री राहत कोषमा तत्काल पठाउने निर्णय गरिएको जनाउनु भएको छ । चैत्र १७ गते आइतबार साँझ वर्षासँगै आएको भीषण हावाहुरीका कारण बारा, पर्सालगायतका जिल्लामा ठूलो जनधनको क्षति भएकोघटनाप्रति तिलोत्तमा नगरपालिका स्तब्ध भएको छ ।’विज्ञप्तिमा भनिएको छ, हावाहुरीका कारण घर तथा इँटाभट्टा भत्केर, बिजुलीका पोल लडेर, सवारीसाधन पल्टेर भएको यस अकल्पनीय त्रासदीमा परी ज्यान गुमाउनेहरुप्रति यस नगरपालिका भावपूर्ण श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दछ । साथै, शोकसन्तप्त परिवारजनमा गहिरो समवेदना प्रकट गर्दै घाइतेहरुको शीघ्र स्वास्थ्य लाभको कामना गर्दछ ।’ विज्ञप्तिमार्फत् नगर प्रमुख घिमिरेले यस दुःखद् घडीमा घाइतेहरुको उपचार,पीडित परिवारको उद्धार तथा राहतको काममा जुट्न सम्पूर्णमा अपिल समेत गर्नुभएको छ ।

पाक्षिक रुपमा प्रकाशन गर्ने गरि कृषिपत्र अनलाईन सुरु

कृषि पत्रकार  समाज प्रदेश ५ र जिल्ला शाखा रुपन्देहीले कृषि क्षेत्रको विशिष्टकृत पत्रिकाको रुपमा कृषि पत्र पाक्षिक खबर पत्रिका र डिजिटल अनलाईन कृषि पत्र डट कम शुभारम्भ गरेको छ । बुटवलमा एक कार्यक्रमको आयोजना गरी प्रदेश नम्बर ५ का भुमि व्यवस्था कृषि तथा सहकारी मन्त्री आरती पौडेल ले पत्रिकाको विमोचन र अनलाईनको शुभारम्भ गर्नुभएको हो ।  कृषि पत्रकार समाज प्रदेश ५ का अध्यक्ष कृष्ण खनालले कृषि पत्रलाई हाल पाक्षिक रुपमा प्रकाशन गर्ने निकट भविश्यमा साप्ताहिको रुपमा अगाडी बढाउने समेत लक्ष्य लिएको बताउनुभयो ।

कार्यक्रममा बोल्दै कृषि मन्त्री पौडेलले प्रदेशका सबै स्थानिय तह, वडाहरुमा पत्रिका पु¥याउनको लागि आग्रह गर्दै विशिष्टकृत पत्रकारिताको रुपमा कृषि पत्र आउनु आफैमा गौरवको विषय भएको बताउनुभएको हो । उहाले वास्तविक किसान र सरकारको विचमा पुलको कामा गर्नको लागि कृषि पत्रकार  समाजलाई आग्रह गर्नुभएको हो। कार्यक्रममा बौल्दै मन्त्री पौडेलले भन्नुभयो–‘हामीलाई बास्तविक किसानको आवाज चाहिएको छ, यसमा सरकार र किसानको विचको पुलको रुपमा यो पत्रिका र अनलाईन बन्ने छ भन्ने विश्वास लिएका छौ ।’

उहाले किसानलाई सुन्दर भविश्य देखाउनको लागि पत्रिकाले महत्पूर्ण भुमिका खेल्नुपर्ने बताउनुभएको हो । कृषि क्षेत्रमा अथाह संभावना भएको भएपनि एक प्रकारको जागरुक अझै आउन नसकेको भन्दै मन्त्री पौडेलले किसानको जागरणको लागि पनि यस्तो प्रकृतिको  पत्रिका र अनलाईन डिजिटल संस्करणहरुको जरुरत रहेको बताउनुभएको थियो। कार्यक्रममा विशिष्ठ अतिथि नेपाल पत्रकार महासंघ प्रदेश नम्बर ५ का कार्यवाहक अध्यक्ष भरत केसीले सरकारी नीति नियमको अनविज्ञताको कारण पछाडी परेका किसानहरुलाई जागरण पैदा गर्ने खालको अभियान कृषि पत्र सक्रिय हुुनुपर्ने धारणा राख्नुभएका थियो।

उहाले किसानलाई के आवश्यक छ, वास्तविक  किसानबाट सरकारको अपेक्षा के छ भन्ने विषयमा समेत यस पत्रिकाले कलम चलाउनको लागि आग्रह गर्नुभयो । कार्यक्रममा भुमि व्यवस्था कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयका उपसचिव योजना तथा अनुुगमन महाशाखा प्रमुख विनोद घिमिरेले कृषि पत्र नीति निर्माण गर्ने निकाय देखि स साना किसानहरुको सारथी बन्ने सक्नुपर्ने बताउनुभयो । सूचनाको पहुँचबाट मन्त्रालयले गरेका विभिन्न कार्यक्रमहरु समेत किसानहरुले जानकारी नपाएको सन्र्दभमा यस पत्रिका र अनलाईनले विशेष भुमिका खेल्ने बताउनुभएको थियो ।

यस्तै मुख्य मन्त्री तथा मन्त्री परिष्दको कार्यालयका प्रेस सल्लाहकार, नेपाल पत्रकार महासंघ रुपन्देहीका निर्वतमान अध्यक्ष तथा  सल्लाहकार शेर बहादुर केसीले कृषि पत्रले सामान्य दैनिक हुने गरेका कार्यक्रमहरु भन्दा पनि किसानको वास्तविक समस्या, उनीहरुको आवाज, प्रविधिका कुरा, किसानको आवश्यकतको विषयमा बोल्नुपर्ने सुझाव राख्नुभएको थियो ।

नेपाल पत्रकार महासंघ रुपन्देहीका उपाध्यक्ष दिनशे पाण्डेले प्रविधि, विउ विजन, किसानका विभिन्न समस्याको विषयमा उजागर गर्ने खालको समाचार आउनको लागि आग्रह गर्नुभएको थियो ।
कृषि पत्रकार समाज प्रदेश ५ का उपाध्यक्ष अस्मीना पाण्डे(मिना)को स्वागत, सह सचिव विकास पराजुलीको सञ्चालनमा भएको कार्यक्रममा भुमि व्यवस्था कृषि तथा सहकारी मन्त्रालय प्रदेश ५ का कृषि विकास निर्देशनालय प्रमुख  डा. शान्ता कार्की, पशुपक्षि तथा मत्सय विकास निर्देशानलय प्रमुख डा. युगोलकिसोर तिवारी, बुटवल उपमानगरपालिकाका कृषि विकास महाशाखा प्रमुख बरिष्ठ कृषि विकास अधिकृत भिमनाथ शर्मा लगायत विभिन्न किसान, पत्रकार संघ संगठनका प्रमुख तथा प्रतिनिधिहरुको सहभागीता रहेको थियो ।

नासाले दिनेभयो सुति सुति २ महिनामै २१ लाख

यदि आनन्दले सुतेर टिभी/फिल्म हेर्ने, भिडियो गेम खेल्ने, पढ्न पाउने जागिर भेटियो भने को खुसी नहोला ? नासा र युरोपियन स्पेस एजेन्सी (एएसए) शून्य गुरुत्वाकर्षणको परीक्षणका लागि यस्तै २४ जनाको खोजीमा छ । यो परीक्षण ६० दिनसम्म चल्नेछ । यसका लागि प्रत्येकले तलब पनि पाउनेछन् । यो परीक्षण जर्मनीमा गरिनेछ । यसमा २४ स्वयंसेवकको आवश्यकता छ जो १२–१२ को समूहमा हुनेछन् । सबैले ६० दिन ओछ्यानमा नै बिताउनेछन् ।

यतिबेला स्वयंसेवकको टाउको हल्का तल र खुट्टा माथि हुनेछ । यसले रक्तसंचारमा कमी आउनेछ ।लामो समयसम्म अन्तरिक्षमा बसेपछि अन्तरिक्षयात्रीका मांशपेशीमा असामान्य परिवर्तन आउन थाल्छ । नासा र इएसए शून्य गुरुत्वकर्षणमा शरीरमा कस्ता परिवर्तन आउँछ भनेर थाहा पाउन चाहन्छ । वैज्ञानिकले दोस्रो राउन्डका लागि १२ स्वयंसेवकलाई लिनेछन् । यतिबेला उनीहरु टिभी, फिल्म हेर्न सक्छन्, गेम खेल्न सक्छन् र किताब पढ्न सक्छन् । यसका लागि नासाको समूहले प्रत्येक व्यक्तिलाई १९ हजार डलर अर्थात् २१ लाख रुपैयाँ दिनेछन् ।

तिलोत्तमाको गाऊ, बाख्रा मात्रै पाल्ने पहिलो स्मार्ट कृषि गाऊ

प्रदेश ५ सरकारले कृषि र पशुजन्य उत्पादन दोब्बर बनाउने उद्देश्यले प्रदेशका ५२ वटै निर्वाचन क्षेत्रमा ५२ वटा स्मार्ट कृषि गाउँ बनाउने कार्यक्रम अन्तर्गत रुपन्देही २ (क) को तिलोत्तमा नगरपालिका-६ स्थित पश्चिम पहुनी गाउँ बाख्रापालनका लागि छनोट भएको हो । बाख्रा मात्रै पाल्ने गरी स्मार्ट कृषि गाउँका लागि छनोट भएको यो पहिलो गाउँ बनेको छ । यसै अनुरुप रुपन्देहीको तिलोत्तमामा व्यवसायिक र ‘स्मार्ट’ बाख्रापालन सुरु हुने भएको छ । यहाँका ५३ घरधुरीबाट सबैको सामुहिक सहभागितामा पश्चिम पहुनी बाख्रापालन समूह गठन गरी यही आर्थिक वर्षभित्रै बाख्रापालन सुरु हुने छ ।

प्रदेश सरकारले स्मार्ट कृषि गाउँ कार्यान्वयनका लागि ५० लाख रुपैयाँ प्रदान गर्नेछ भने गाउँका ५३ परिवारले ५० हजारका दरले शेयर लगानी गर्नेछन् । बाख्रापालनका लागि खोर बनाउन, घाँस लगाउन स्थानीय सत्यजित आधारभूत विद्यालयको साढे २ बिघा जग्गा १५ वर्षका लागि समूहले भाडामा लिएको छ । यहाँ उन्नत जातका बाख्रा पालनसंगै ब्यबसायिक नश्ल सुधार केन्द्र पनि स्थापना गर्ने लक्ष्य रहेको समूहका अध्यक्ष देवीप्रसाद भुसालले बताए । अहिले यो गाउँमा स्थायी बासिन्दा हरुले स्थानीय जातका ५०० बाख्रापालन गरिरहेका छन । सुरुमा पांचसय बाख्रा पालनबाट सुरु गरी अर्को वर्ष दुई हजार र ५ वर्षभित्र १५ हजार बाख्रा पुर्‍याइने भुसालले बताए । हाल यो गाउँका ५३ वटै परिवारले कम्तीमा ३-४ वटा बाख्रा पाल्दै आएका छन् । यहाँ एउटा व्यवसायिक बाख्रा फार्म, २ वटा भैंसी फार्म र ३ वटा गाई फार्म छन् ।

साविकको आनन्दवन गाविसमा रहेको यो गाउँ तुलनात्मकरुपमा विपन्न तथा मध्यमवर्गको बसोबास रहेको र विकासमा पछाडि परेको गाउँको रुपमा रहेकाले बाख्रापालनका लागि स्मार्ट कृषि गाउँ कार्यक्रममा छनोट गर्न पहल गरिएको वडा अध्यक्ष सुखदेव न्यौपानेले बताए । ‘यहाँका जनता मेहनती छन्, भविष्यमा यो गाउँलाई बाख्रापालनमा देशकै नमूना बनाएर देखाउछौं’-अध्यक्ष न्यौपानेले भने । बाख्रापालनसँगै समूहले मासुको प्रशोधन गरी स्वस्थ मिट मार्ट समेत सञ्चालन गर्ने लक्ष्य लिएको छ ।

बाख्रापालन हुने आधुनिक खोर निर्माणको शिलान्यास सोही निर्वाचन क्षेत्रका प्रदेशसभा सदस्य एवंम उद्योग पर्यटन वन तथा वातावरणमन्त्री लिला गिरीले सोमबार सो स्थानमै पुगेर गरेका छन् । मन्त्री गिरीले स्मार्ट कृषि गाउँ कार्यक्रम प्रदेश सरकारको नौलो र गौरवको आयोजना भएको उल्लेख गर्दै कामको खोजीमा विदेश जानुभन्दा स्वदेशमै कृषि कार्यमा लाग्न सुझाए । ‘अब अरबको खाडीमा गएर पसिना बगाउने,भेंडा चराउने हैन,आफ्नै गाउंमा कृषि कर्म गर्ने बाख्रा पाल्ने गरेरै राम्रो आयआर्जन गर्न सकिन्छ,’ मन्त्री गिरीले भने, ‘मुलुकलाई कृषिमा आत्मनिर्भर बनाउन र ब्यापार घाटा घटाउन कृषिको व्यवसायिकरणको विकल्प छैन ।’ भूमि व्यवस्था ,कृषि तथा सहकारी मन्त्रालय, योजना तथा अनुगमन महाशाखा प्रमुख विनोद घिमिरेले बाख्रा किसानको एटीएम भएकाले यसमा लगनशील भएर लागे आर्थिक जीवनस्तरमा सुधार हुने बताए । ‘किसानका लागि बाख्रा भनेको बैंकको एटीएम मेसिनबाट पैसा झिके जस्तै हो,’ उनले भने, ‘५२ वटा मध्ये उत्कृष्ट गाउँलाई हरेक वर्ष पुरस्कृत गर्ने नीति छ ।’ प्रदेशका ५२ वटै निर्वाचन क्षेत्रका एक-एक वटा गाउँलाई स्मार्ट कृषि गाउँका रुपमा विकास गर्ने घोषणा गरी सरकारले २६ करोड रुपैयाँ वजेट विनियोजन गरेको छ ।

यसअघि रुपन्देहीको देवदह र ओमसतियामा स्मार्ट कृषि गाउँ कार्यक्रम कार्यान्वयनमा आइसकेको छ । स्मार्ट कृषि गाउँमा खाद्यान्न बाली, तरकारी खेती वा पशुपालन गर्न सकिन्छ । स्मार्ट कृषिका लागि जलवायू, पोषण, सिँचाइ -पानी), प्रविधि र बजारीकरण गरी पांच वटा विषयमा स्मार्ट हुनुपर्ने कार्यविधि बनेको छ । स्मार्ट कृषि गाउँका कृषकलाई आवश्यक सूचना, जानकारी दिन स्मार्ट कृषि गाउँको आफ्नै एप र सूचना केन्द्र बनाइने र तिनबाट कृषकले आवश्यक जानकारी, समस्या आइपरे समाधानका उपाय र खरिद विक्री मूल्य, बजारको अवस्था आदिबारे घरमै बसेर जानकारी लिन पाउने छन् । कृषकलाई आवश्यक प्राविधिक सेवा दिन सबै कृषि गाउँमा एक-एकजना सामाजिक परिचालकको व्यवस्था गरिने छ ।

महेन्द्रले बनाएको महेन्द्र राजमार्ग ओलीले अझ चौडा गर्दै

पूर्वपश्चिम राजमार्ग अन्तर्गत पर्ने बुटवल–नारायणगढ सडक खण्ड ४ लेनमा विस्तारको काम शुक्रवारबाट हुँदैछ । हाल सडक २ लेनको छ । राजमार्गको १ हजार २७ किलोमिटर सडक खण्डमध्ये बुटवल–नारायणगढ १ सय १४ किलोमिटर सडक बस्तीमा ६ लेन र जंगलमा ४ लेनमा विस्तार गर्न थालिएको हो । सडक खण्ड राजमार्गको मध्य भागमा पर्छ । १ सय १४ किलोमिटरमध्ये २८ किलोमिटरमा ‘सिक्स लेन’ अर्थात् सर्भिस लेन सहितको हुनेछ ।

सडक विस्तारको शुक्रवार प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले शिलान्यास गर्ने कार्यक्रम छ । सडक एसियाली विकास बैंक (एडीबी) को ऋण सहयोगमा बन्न लागेको हो । सडक विभाग आयोजना निर्देशनालय उपआयोजना निर्देशक सागर पौडेलले चाइना स्टेट कन्ट्रक्सनले निर्माणको ठेक्का पाएको जानकारी दिए । अबको ३ वर्षमा सडक देशकै नमूना हुनेछ ।

‘यो सडक २ प्याकेजमा बन्छ । दुवै प्याकेजको ठेक्का चाइना स्टेट कन्ट्रक्सनले पाएको छ । नारायणगढ– दाउन्ने ६५ किलोमिटर र दोस्रो प्याकेज दाउन्ने बुटवल ४९ किलोमिटरमा बन्नेछ,’ उनले भने । सडक निर्माणको पहल नेकपा महासचिव तथा पूर्वअर्थमन्त्री विष्णु पौडेलको पहलमा भएको हो । सरकारले पूर्व–पश्चिम राजमार्गलाई ४ लेनमा विस्तार गर्ने बताएको छ । बढदो सवारी साधनको चापसँगै सडक पनि साघुरो हुँदै गएको थियो ।

१५ अर्ब रूपैयाँ लागत

सडक आयोजनाको कूल लागत १५ अर्ब रूपैयाँ रहेको छ । जसमध्ये एडीबीले ८५ प्रतिशत रकम ऋण उपलब्ध गराउने छ ।बाँकी थप रकम नेपाल सरकारकै हुनेछ । एडिबीले नेपाल सरकारलाई १ दशमलब ५ प्रतिशत ब्याजदरमा ऋण उपलब्ध गराएको एडिबीको आयोजना निर्देशनालयले जनाएको छ । ‘यो सडक साढे ३ वर्षभित्र निर्माण सम्पन्न गर्ने गरी हस्तान्तरण गर्नुपर्ने ठेक्का सम्झौतामा उल्लेख छ । निर्माण सम्पन्न भएपछि पनि ४ वर्षसम्म सडकको मर्मत सम्भारको काम चाइना स्टेट कन्ट्रक्सनले नै गर्नुपर्ने सम्झौतामा उल्लेख छ,’ पौडेलले भने ।

साढे ३ वर्षमा बनिसक्ने

२०८० साउन २२ गतेसम्म निर्माण सकिसक्नुपर्ने सम्झौतामा उल्लेख छ । आयोजनाको ठेक्का गएको पुस ४ गते भएको थियो । सडक विस्तारको औपचारिक काम शुक्रवारबाट हुँदैछ । त्यसपछि २०७४ साउन २१ सम्म मर्मत सम्भार पनि ठेकेदार कम्पनीले नै गर्नेछ । सडक निर्माण हुन लागेपछि यस क्षेत्रका उद्योगी व्यवसायी र सर्वसाधारण उत्साहित छन् । आयोजना ठेकेदारले निर्माण सामग्री चीन, पाकिस्तान र भारतबाट भित्र्याएको छ ।

दाउन्नेमा ३ लेन

सडक नवलपरासीको दाउन्नेको पहाडमा तीन लेनको हुनेछ । बर्दघाटको प्रतिक्षालयदेखि दुम्कीबाससम्म १४ किलोमिटरको सडक अफ्ठयारो ठाउँ भएकोले त्यहाँ ३ लेनको हुने पौडेलले बताए । पहाड चढ्ने गाडीले २ लेन प्रयोग गर्छन् । झर्ने गाडीले १ लेन प्रयोग गरेर झर्छन् । ४ लेन बनाउँदा लागत पनि बढी लाग्ने र बनाउन पनि जोखिम भएकाले ३ लेनको बनाइने आयोजनाको भनाइ छ । पौडेलले भने, ‘दाउन्नेमा भौगोलिक र प्राकृतिक अवस्थाले त्यसलाई चार लेन बनाउन सम्भव देखिएन त्यसैले त्यहाँको प्राकृतिक संवेदनशीलतालाई ध्यानमा राखेर ३ लेन मात्रै बनाउन लागिएको हो ।’ ४ लेन सडकलाई २–२ लेनको बीचको भाग विरूवा रोपेर हरियाली बनाइने छ ।

२१ वटा पुल पनि बन्ने

सडक खण्ड विस्तारसँगै २१ वटा नयाँ पुलहरू पनि बन्ने भएका छन् । अहिले जहाँ–जहाँ पुल छन्, तिनीहरूको दायाँ–बायाँ गरी २१ वटा साना ठूला पुल पनि बनाउनुपर्ने छ ।

डिभाइडरमा ‘ग्रीनरी’

सडकको डिभाइडरलाई हरियाली बनाइने छ । जसले यात्रुलाई मात्रै सहज हुने छैन, राजमार्ग क्षेत्रमा शहरी सौन्दर्य पनि बढ्ने छ । यसअनुसार बस्ती क्षेत्रमा सडक २७ मिटरसम्म फराकिलो हुनेछ । अन्य क्षेत्रमा भने २२ मिटर ओगट्ने छ । सडकका दायाँबायाँ १.५–१.५ मिटरको सोल्जर पनि बनाइने छ ।

सडक आयोजनाका कार्यालय गैडाकोटमा रहेको छ । आयोजनाका इन्जिनियर प्रमोद अधिकारीले काम तीब्रताका साथ हुने बताए । अहिले सडक निर्माण क्षेत्रका रूख कटान, निर्माण सामग्री राख्ने क्याम्प निर्माणको काम भइरहेको छ । सडक विस्तार गर्दा झण्डै ११ हजार रूख काट्नुपर्ने अवस्थामा रहेका छन् । सडकले रूपन्देही, पश्चिम नवलपरासी र नवलपुर गरी ३ जिल्ला छुनेछ ।

मुआब्जाको समस्या कम

अन्य सडक विस्तार गर्दा वा निर्माण गर्दा मुआब्जा वितरणको समस्याले गर्दा सडक निर्माण निर्माणमा अवरोध हुँदै आएको छ । तर सडक खण्डमा मुआब्जाका समस्या नहुने बताइएको छ । नवलपुरको विनय त्रिवेणी गाउँपालिका दुम्कीबास क्षेत्रको केही भागमा मात्र मुआब्जाका वितरण गर्नुपर्नेबाहेक अन्यत्र समस्या नहुने आयोजनाको भनाइ छ ।

कहिले बनेको थियो राजमार्ग

नेपालका पूर्वराजा महेन्द्र वीरविक्रम शाह २०१८ सालमा नवलपरासीको गैंडाकोटमा उनले ‘महेन्द्र राजमार्ग’ शिलान्यास गरेका थिए । २०२२ सालमा नवलपरासीको गैडाकोटमा तत्कालीन महेन्द्र राजमार्गको उद्घाटन गरेका थिए । महेन्द्र राजमार्ग बन्नुअगाडि नेपालमा राज्यका न्यूनतम पूर्वाधार समेत थिएनन् । राजनीतिक, आर्थिक, प्रशासनिक सबै ढंगबाट नेपाल भारतमा निर्भर थियो । देश गणतन्त्रमा गएपछि राजमार्गको नामबाट ‘महेन्द्र’ हटाएर ‘पूर्वपश्चिम’ राजमार्ग मात्रै कायम गरिएको छ । साभार : लोकान्तर

ट्याक्टर व्यवसायी भुसालको लगानी अब पाँचतारे होटलमा

     मोहन न्यौपाने । न्यु होल्याण्ड ट्याक्टरको नेपालकै आधिकारिक बिक्रेता रहेको भुसाल ट्याक्टर सप्लायर्सका संचालक हुन् बालकृष्ण भुसाल । बढीजसो एसियामै बढी ट्याक्टर बिक्रि गरेर उनि नेपालमै मात्रै होइन देश बिदेशमा पनि चर्चित छन । लगानीलाइ थोरै परिमार्जन गर्दै भुसालको व्यापारिक यात्रा अब पर्यटन उन्मुख हुने र एकै पटक उनले ४ वटा ५ तारे होटल खोलने भएका छन् ।

तिलोत्तमाको मणिग्राम निवासी नेपालकै सफल व्यवसायी बालकृष्ण भुसालले रुपन्देहीमा ५ तारे (फाइव स्टारका) ४ वटा होटल खोल्न लागेको बताएका छन् । यहि चैत्र ७ गते बिहिबार तिलोत्तमा उद्योग वाणिज्य संघले रुपन्देहीको भलवारीमा आयोजना गरेको कार्यक्रममा व्यवसायी भूसालले सिद्धार्थ नगर नगरपालिकाको बेलहीया सुनौली, तिलोत्तमाको मणिग्राम र जानकीनगर तथा बुटवल उपमहानगरपालिकाको मिलनचोकमा ५ तारे होटल खोल्ने तयारी गरीरहेको जानकारी दिए । उनले सिद्धार्थनगरको बेलहीयामा भवन समेत निर्माण भईरहेको र आउदो असौजसम्म सञ्चालनमा आउने बताए ।

मणिग्राममा भुसाल टेक्टर फर्म खोलेर न्यू होल्याण्ड कम्पनीका टेक्टरको नेपालभरीको आधिकारीक बिक्रेता भुसाल एशियामा सबैभन्दा धेरै टेक्टर बिक्रि गर्ने र नेपालमा ३८ प्रतिशत एकलौटी टेक्टरको व्यापार गर्ने व्यवसायीका रुपमा स्थापित छन। रुपन्देहीका प्रत्येक नागरीकलाई आयआर्जनका क्षेत्रमा सहभागि गराउन सकिने र त्यसको पहिलो आधार पर्यटन भएकाले आफु पर्यटन क्षेत्रमा लाग्न थालेको उनले बताएका छन्। होल्याण्ड मार्फत अहिले उनले हेभी इक्युपमेन्ट डोजर , लोडर . रोलर लगायतका साधन हरु समेत बिक्रि गर्दै आएका छन् ।

आफ्नो सो ब्राण्ड मेघा होटल प्रा.लि.का नामबाट पर्यटन क्षेत्रमा लाग्न थालेका भुसालले रुपन्देहीका आफना ४ वटा होटलमा एकै पटक ७ सयजना बस्न मिल्ने र ति सबैमा ७ सयको क्यासिनो समेत रहने र यस क्षेत्रकै उत्कृस्ट होटल र पर्यटनको आधार बन्ने आशा रहेको बताए । उनको होटलमा ४० प्रतिशत बैदेशिक लगानी पनि रहने छ । होटलमा बैदेशिक लगानी र संझौताका सम्वन्धमा छिट्टै पत्रकार सम्मेलन गरी बिस्तृत जानकारी गराउने भुसालले बताए ।

नगरपालिकाको कारण पुरा भएन सडक : ठेकदार कम्पनी, इस्टिमेट आए सामग्री दिन समस्या छैन : नगरपालिका

मोहन न्यौपाने । समयमै सडक निर्माण नहुदा यस क्षेत्रका सर्बसाधारण मानिस त्राहि त्राहि धुलो धुवा र असहज परिस्थितिमा गुज्रिरहेका छन् । आर्थिक बर्षको अन्त्यतिर आउन लाग्दा भ्याई नभ्याई हुने समय हो चैत्र पछिको समय । रास्ट्रिय गौरव र गौरवका आयोजना अहिले निर्माणाधिन अवस्थामै छन् । कोही योजना कतै देशमा पुरा भएका छन् भने धेरै जसो योजना थाति नै छन् । ति मध्ये गौरवको योजना मानिएको तर समयमै पुरा हुन नसकेको योजना हो सिक्सलेन सडकखण्ड ।

नेपाल–भारत पारवहन सहज र व्यापार विस्तार गर्न आर्थिक वर्ष २०६८/०६९ देखि सिक्सलेन लेन सडक बनाउन सुरु गरिएको थियो । यो मार्गको मुख्य सडक १०.४० मिटर चौडाईको चार लेन रहेको छ भने सर्भिस लेन दुवैतर्फ ६ मिटर चौडाईको छ । बिचको डिभाइडर ३ मिटर चौडाईको छ भने डिजाइन स्पिड ८० किमि प्रति घण्टा रहेको छ । आयोजनाको कूल लागत ५ अर्ब ८६ करोड हो । कूल २७ किलोमिटर दुरीको मार्ग अन्र्तगत मणिग्रामदेखि बुटवल राजमार्ग चौराहासम्मको खण्ड निर्माण पुरा भए पनि चौराहादेखि माथिको घर भत्काउने अभियानमा मुद्दा परेपछि बुटवल राजमार्ग चौराहादेखि गोलपार्कसम्मको ३ किलोमिटर सडक विस्तार कार्य भने अदालतको फैसलाले रोकिएको छ भने चारलेनको संरचनामा ट्राफिकचोकमा बनाइने आकाशेपुल बाहेक सबै निर्माण भै सकेको छ ।

चारचार वटा ठेकदार कम्पनीलाई जिम्मा दिइएको यो सडक तोकिएको समयभन्दा बर्षौँ ढिला भईसक्दा पनि सरकार म्याद थप्नमै व्यस्त छ । ३ बर्षमा बन्नुपर्ने सडक अहिले ८ बर्षसम्म पटक–पटक म्याद थप हुंदै चैत्रसम्म सक्ने बताइएको भएपनि यो गौरवको योजना समयमा पुरा नहुने निश्चित भएको छ । चार प्याकेजमा ठेक्का सम्झौता गरी काम भएकोमा १२ किलोमिटर मध्ये ५ किलोमिटरमा बेसको काम समेत शुरु हुन सकेको छैन । ७ किलोमिटर क्षेत्रमा मुख्य लेनमा ग्रावेल गर्ने र पहिलो लेयरमा अलकत्रा बिच्छाउने गरिएको भएपनि ५ किलोमिटर क्षेत्रभने खाडल सहितको धुलाम्मे छ ।

मणिग्रामदेखि सुनयनापथसम्मको ३ किलोमिटर र मधवलियादेखि लखनचोक सम्मको ३ किलोमिटर गरी ६ किलोमिटर सडकको जिम्मा लिएको टेलिकम ईण्डिया लिमिटेड टिसिआईएलले एक अर्ब रुपैयां लागतमा ठेक्का सम्झौता गरी निर्माण गरिरहेको छ । त्यस्तै सुनैनापथदेखि मधवलियसम्मको ३ किलोमिटर खण्ड ६२ करोड रुपैयां लागतमा कालिका रायमाझी र लखनचोकदेखि अञ्चलपुर सम्मको २ किलोमिटर सडक बिरुवा श्रेष्ठ एपेक्स जेभीले ४१ करोड रुपैयां लागतको ठेक्का सम्झौता गरी निर्माण गरिरहेका छन् ।

नगरपालिकाका कारण सडक निर्माणमा ढिलाइ : टिसिआइएल
मणिग्रामदेखि सुनयनापथसम्मको ३ किलोमिटर र मधवलियादेखि लखनचोक सम्मको ३ किलोमिटर गरी ६ किलोमिटर सडकको जिम्मा लिएको टेलिकम ईण्डिया लिमिटेड टिसिआईएलले एक अर्ब रुपैयां लागतमा ठेक्का सम्झौता गरी निर्माण गरिरहेको छ । केहि दिनमा माथिल्लो सडकको चारलेन निर्माण सम्पन्न गर्ने र सामाग्रीको उपलब्धता भएमा असार सम्म सबै काम सक्ने टिसिआइएल मार्फत ठेक्काको जिम्मा लिएका शान्ति आरोग्यका कनट्र्याक्ट म्यानेजर मधुकर अधिकारी बताउछन ।

गत मङ्सिर मै स्थानिय तहमा माग राखिएको सामाग्री हालसम्म पनि उपलब्ध नभएकोमा सडक निर्माणमा ढिलाई हुनुको कारण नगरपालिका रहेको अधिकारीको भनाइ छ । सदाका निर्माणमा खटिएका इन्जिनियर , सुपरभाइजर, मिस्त्री, लेबर र हेभी इक्युपमेन्ट लगायतका हाम्रा सेवाहरु सामग्री अभावमा रोकिएको क्षतिपुर्ति कसले तिर्छ ? ठाडै प्रश्न गर्छन अधिकारी । हाम्रो कारणले बाटो निर्माणमा ढिलाई भएको छ भने आफुहरु कानुनअनुसार जस्तोसुकै दण्ड भोग्न पनि तयार रहेको र स्थानियबासीहरुमा परेको भ्रम चिर्न आवश्यक रहेको उनले बताए ।

पटक पटक जिल्ला समन्वय समिति मार्फत स्थानिय निकाय तिलोत्तमा नगरपालिकामा जादापनि बेवास्ता गरेको र सामग्री अभावलाइ सामान्य मानी ढिलासुस्ती गरेको म्यानेजर अधिकारीको आरोप छ । धेरापतक गयौ हामि तर आलटाल गर्दै भोली भोली भन्नुहुन्छ, यो कस्तो लाचारीपन हो हामीले कहिलेसम्म पेनाल्टी तिर्दै योजना अघि सार्ने ? कि तपाइको यो प्रक्रिया पुगेन भन्नुपर्यो होइन भने सामग्री उपलब्धतामा किन कन्ज्युस्याई हुदैछ ? आफै अचम्ममा परेको अधिकारीको भनाइ छ ।

हामीले पनि कोसिस गरेकै छौ : योजना इन्जिनियर श्रेष्ठ
सडक समयमै निर्माण सम्पन्न नभए अथवा यहि चैत्रसम्म थपिएको समयमा पनि काम पुरा नगर्ने निर्माण कम्पनीसंग आयोजनाले जरिवाना असुल गर्न सक्ने छ । स्थानीय तहहरुले नदिजन्य वस्तुको ठेक्का लगाएको र सडक आयोजनालाई उपलब्धता नगाराएकोले समयमै सडक निर्माण हुन नसकेको योजना इन्जिनियर गोबिन्द श्रेष्ठ बताउछन । गतबर्ष बुटवल बेलहिया ब्यापारिक मार्ग अन्र्तगत भैरहवाको सडक र डण्डा पुलको निर्माण जिम्मेवारी लिएको कालिका तामाङ प्यासेफिक जेभीलाई करिव एक करोड जरिवाना तिराइएको थियो । म्यादथप गरि तोकिएको चैत्र मसान्तसम्म पनि सडक निर्माण गर्न ठेकेदारले धमाधम काम गरेपनि सामगी अभावका कारण समयमा पूरानहुने देखिएको छ ।

’मुख्य लेनमा कालोपत्रे गर्न बाँकी मणिग्रामदेखि गोदार इन्जिनियरिङसम्म चार प्याकेजमा अहिले काम भैरहेको छ । मुख्य चारलेन निर्माण गरिएको स्थानमा पनि सर्भिस लेनको काम बाँकी नै छ । आयोजनाले जेष्ठ महिनाको अन्तिममा काम सिध्याउने गरि सबै ठेकेदारको सम्झौता थप गर्ने तयारी गरेको बुझिएको छ । सडक निर्माणमा सुरुवातबाटै ढिलाइ भैरहेको र निर्माण हुन बाँकी धेरैजसो सडक तिलोत्तमा नगरपालिकामा परेकाले नगरपालिकाले दिनुपर्ने सामग्री गिट्टी बालुवा उपलब्ध नगराएकोले ढिलो भएको इन्जिनियर श्रेष्ठको दावी छ ।

समयमा निर्माण पूरा नहुँदा सडक हिउँदमा धुलाम्मे र वर्षायाममा हिलाम्मे हुने गरेको छ । धुलो र हिलोले विशेषगरी पैदल साइकल तथा मोटरसाइकलमा यात्रा गर्नेहरुले सास्ती खेप्नुपरेको छ । सडक निर्माणका क्रममा डिजाइन परिवर्तन, शुरुको डिजाइनमा २ वटा नाला मात्र रहेकोमा थप २ वटा गरी ४ वटा नाला निर्माण गर्नुपरेको, विद्युत पोल र खानेपानी पाइप स्थानान्तरण, सडक सिमा भित्रका घर र संरचना हटाउन ढिलाई, कच्चा पदार्थको अभावजस्ता कारणले आयोजना समयमै पुरा हुन नसकेको सडक बिस्तार आयोजना बुटवल बेलहिया सडकका इन्जिनियर गोविन्द श्रेष्ठ बताउछन ।
सम्झौता इस्टिमेट आए सामग्री आजै उपलब्ध : सापकोटा
निर्माणाधिन सिक्सलेन सडकखण्ड अब पुराहुन तिलोत्तमा नगरपालिकाकै सिमासम्मको क्षेत्र बाकी छ । हाल चारलेन सडक दुइतर्फी फटाफट निर्माण भैरहेको सो सडक जत्ति कोसिस गरेपनि पछिल्लो म्याद चैत्रसम्म पुरा नहुने देखिएको छ । ठेकदार कम्पनी तथा बुटवल बेलहिया सडक बिस्तार आयोजनाले समेत नगरपालिकाको ढिलासुस्ती र सामग्री अभावले निर्माण कार्य सुस्त भएको आरोप लगाएको छ । तर तिलोत्तमा नगरपालिकाले भने सडक निर्माण त्यसमाथी पनि गौरवको आयोजना र तिलोत्तमा क्षेत्रै भित्र परेको सडक निर्माण ढिलाई हुनुमा नगरपालिकाको कारण सत्य नभएको बताएको छ ।

तिलोत्तमा नगरपालिकाका कर अधिकृत इन्द्र दत्त सापकोटाले हामीसंग कुरागर्दै नगरपालिकाले ढिलो गरेर सामग्री नदिएर भन्नेमा सत्यता नभएको बताएका छन् । नदिजन्य पदार्थ एउटा कारण होला तर सबै कारण सामग्री अभाव नभएको सापकोटाले बताए । स्थानिय तहमा निर्माण गर्नुपर्ने कानुन र प्रदेशको नदिजन्य पदार्थ उत्खनन गर्ने कार्य्विधिका कारण ढिलाई भएकोले नगरपालिकाको कारण ढिलाई भएको देखिएको सापकोटाको भनाइ छ । तथापि यस क्षेत्रका सबै योजनाहरुको माग भैआएकोले आयोजनामा बिशेस प्राथमिकता सिक्सलेन सदाका खण्ड नगरपालिकाको प्राथमिकतामा परेको उनको भनाइ छ ।

तर ठेकदार कम्पनीको सबै इस्टिमेट , त्यसको दुरी , रोयल्टीको दर सबै सम्झौता सहित आउदा हामीले उत्खनन गर्नका लागि राखिएको ४ भागको १ भाग, सडक निर्माणका लागि चाहिने सामग्री उपलब्ध गराइने सापकोटाले बताएका छन् । उनले नगरपालिकाको प्रक्रिया र कार्य्विधि अनुसार तोकिएको मापदण्ड पुरा गरि सामग्री उपलब्ध गराएको बताए । कर अधिकृत सापकोटा भन्छन स् स्थानिय बासी पैदलयात्री, साइकल, मोटरसाइकलमा यात्रा गर्ने र ब्यापार उद्योग व्यवसायलाई नै प्रभाव पर्ने गरि भएको यो ढिलाई अब हुन हुदैन, हामी सकारात्मक छौ ठेकदार कम्पनीले आजै इस्टिमेट लिएर आउनुस हामी सामग्री तुरुन्त उपलब्ध गराउन सक्छौ । यस क्षेत्रको बिकासमा नगरपालिकाको कुनै अबरोध नहुने , बरु सकेको सहयोग रहने सापकोटाको स्पष्टता छ ।

जसले जेजे भनेपनि यो चैत्रसम्म त सडक निर्माण सम्पन्न नहुने नै भयो , तरपनि सामग्री पाइएमा २०७६ जेष्ठ महिनाको अन्तिमसम्म सबै निर्माण सम्पन्न गर्ने ठेकदार कम्पनीको दावीसंगै सामग्री उपलब्धतामा सम्झौता , प्रक्रिया , प्रयोग भैसकेको सामग्री र प्रयोग हुनुपर्ने सामग्री छुट्याएर सडक यथाशिघ्र निर्माण गर्नमा सबैले आआफ्नो ठाउबाट सक्दो कोशिस गर्नुपर्ने देखिन्छ । ८ बर्षसम्म त स्थानियबासी हरुले पनि धुलो धुवा सहेर भावी सहजताको परिकल्पनामा रमाएर बसे अब सायद त्यसैमा ढिलाई हुदा स्थानीयमा पनि धैर्यता सधै रहला भन्न सकिदैन त्यसैले गौरवको यो योजना सफल बनाउन आ आफ्नो ठाउबाट कम्मर कसेर लागौ ।

RECENT POSTS