Tuesday, June 18, 2019

प्रधानमन्त्री रोजगार, बेरोजगारको नाममा अर्बौको असारे खोलो

सरकारले प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रमअन्तर्गत न्युनतम रोजगारीका नाममा ऐनविपरित बजेट खर्च गर्न थालेको छ। चालू आर्थिक वर्ष सकिनै लाग्दा सरकारले न्यूनतम रोजगारीको एकमहिने कार्यक्रम सुरु गरेको हो । जब कि, रोजगारीको हक सम्बन्धी ऐनले न्युनतम रोजगारी हुनका लागि कम्तीमा सय दिन हुनुपर्ने व्यवस्था गरेको छ। अघिल्लो वर्ष जेठमै बजेट छुट्याइएको थियो।

तर, एक वर्षसम्म बेरोजगारको संख्यासमेत यकिन नगरी आर्थिक वर्षको अन्तिममा आएर स्थानीय तहमा ६ लाखदेखि एक करोडसम्म बजेटको बाढी लगाइँदैछ। प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रमका न्यूनतम रोजगारीका नाममा ऐनविपरीत यो शीर्षकअन्तर्गत बजेट खर्च हुन थालेको छ । सामान्य खालका काममा समेत यो शीर्षकअन्तर्गत बजेट खर्च गरिएको छ ।

चालु आर्थिक वर्ष सकिन करिव एक महिना मात्रै बाँकी हुँदा सरकारले देशभर प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रम गर्न स्थानीय तहलाई निर्देशन दिएको छ। जसका कारण पछिल्लो समय सबै जसो स्थानीय तहमा उक्त रकम सक्ने गरी कार्यक्रम अगाडि बढाइएको छ। प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले आगामी जेठ २४ गते भक्तपुरबाट कार्यक्रम उद्घाटन गरि सबै स्थानीय तहमा यो कार्यक्रम सुरु गरिएको छ। ‘कुनै पनि योजनाबिना धमाधम कार्यकर्ता पोस्ने गरी सडक सफा गर्ने नाममा रकम वितरण गर्न लागिएको छ,’ श्रम तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयका एक उच्च अधिकारीले भने।

विगतमा युवा स्वरोजगार भनेर कार्यकर्तालाई रकम बाँडे जस्तै यसपटक प्रधानमन्त्री रोजगार भनेर रकम बाड्न लागिएको ती अधिकारीले बताए। ‘चालु वर्षको बजेटमा छुट्याइएको कार्यक्रम सकिनै लाग्दा धमाधम वितरण गर्न केन्द्रबाट निर्देशन दिनु भनेको कार्यकर्तालाई बाँड भने सरह हो,’ ती अधिकारीले भने। प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रमअन्तर्गत सुरु भएको बेरोजगारलाई रोजगारी दिने कार्यक्रमको नाममा आर्थिक वर्ष २०७५(७६ मा कार्यक्रमका लागि भन्दै ३ अर्ब १० करोड रुपैयाँ विनियोजन गरिएको थियो। कार्यक्रमको पूर्वतयारीका भन्दै ७४ करोड रुपैयाँ यसअघि नै खर्च भइसकेको छ।

अहिले बाँकी रहेको २ अर्ब ३६ करोड रुपैयाँ ३८ दिनभित्र सक्न स्थानीय तहमा पठाइएको छ। तर, श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालका सहसचिव प्रकाश दाहाल भने प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रमकै ऐन नियममा आधारित रहेर काम गर्ने दाबी गर्छन्। चालु वर्ष यो पहिलो चरण भएकाले कस्तो प्रभाव हुन्छ हेर्न बाँकी छ,’ दाहालले भने। उनले केही प्राविधिक कठिनाइका कारण प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रममा ढिलाइ भएपनि नतिजा राम्रो आउने आशा व्यक्त गरे। सरकारले प्रत्येक परिवारका एक जना सदस्यलाई एक वर्षमा कम्तिमा सय दिन रोजगारी उपलब्ध गराउने र रोजगारी दिन नसके बेरोजगार भत्ता दिने भन्दै प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रम सुरु गरिएको हो।

त्यसका लागि प्रत्येक स्थानीय तहमा दुई चरणमा रोजगार संयोजक नियुक्त गरिएको छ।
देशभरका स्थानीय तहका रोजगार संयोजकले मात्रै वार्षिक रुपमा ४४ करोड रुपैयाँ खर्च गर्न पाउने असीमित अधिकार दिइएको छ। कार्यक्रमका लागि रोजगार सेवा केन्द्र स्थापना तथा रोजगार संयोजकको तलव भत्ताका लगायतमा खर्च गर्ने भनिएको थियो।

      तिलोत्तमामा असारदेखि शुरु, ३१६जनालाई यसै वर्ष रोजगारी

तिलोत्तमा नगरपालिकाले प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रम कार्यान्वयनका लागि नगरप्रमुख बासुदेव घिमिरेको अध्यक्षतामा कार्यक्रम निर्देशक समिति गठन गरेको छ । कार्यवाहक नगरप्रमुख जगेश्वरीदेबि चौधरीको अध्यक्षतामा बसेको नगरकार्यपालिकाको बैठकले केन्द्रिय निर्दे्शिका बमोजिम नगर प्रमुखको अध्यक्षतामा उपप्रमु चौधरी र अन्य दुई जना कार्यपालिका सदस्य तथा प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत कृष्ण प्रसाद सापकोटा सदस्य सचिव रहेको निर्देशक समिति गठन गर्ने निणर्य गरेको हो ।

बैठकले प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रमको औपचारिक शुभारम्भ असार १ गते नगरपालिकाको उत्तरी सिमा क्षेत्र योगिकुटीबाट गर्ने निणर्य गर्दै कार्यक्रमको संयोजनका लागि कार्यपालिका सदस्यहरु दधिराम गौतम, टंक प्रसाद तिवारी,तामनाथ पाण्डे,दिवाकर ढकाल र रोजगार संयोजक देबेन्द्र ज्ञवालीलाई जिम्मेवारी दिएको छ । नेपाल सरकार, श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयले प्रधनमन्त्री रोजगार कार्यक्रमका लागि तिलोत्तमा नगरपालिकालाई ७० लाख रुपैया उपलब्ध गराएको छ । मन्त्रालयबाट प्राप्त रोजगार कार्यक्रमको रकम ७० प्रतिशत आबेदन पारम भरी छनौट भएका मध्यबाट पनि छनौट गरी तोकिएको मापदण्डका आधारमा बेरोजगार युवालाई न्यूनतम ३० दिनको रोजगारी उपलब्ध गराइने छ ।

छनौट भएका बेरोजगार युवालाई सडक निर्माण तथा मर्मत,कृषि तथा सिंचाई,गार्मेण्ट, खानेपानी,स्वास्थ्य तथा सरसफाई, शिक्षा, वन तथा जलाधार र पर्यटन क्षेत्रमा काममा लगाउन मन्त्रालयले निर्देशन दिएको छ । तिलोत्तमा नगरपालिकामा बेरोजगार भई यस कार्यक्रममा सहभागि हुन १ हजार २८ जनाले आवेदन भरेकामा ७ सय ७२ जनाको मात्र रित पुगेको छ । २ सय७६ जनाको रित नै पुगेको छैन । प्राप्त रकमले रित पुगेका सबैलाई रोजगारी दिन नपुग्ने भएपछी नगरपालिकाले मन्त्रालयले तय गरेका अति गरीव,एकल महिला, शहिद परिवार, बेपत्ता परिवारलाई आधार मानेर ३ सय १६ जनालाई रोजगारी उपलब्ध गराउने नगरपालिकाका प्रवक्ता सुरेन्द्र श्रीले जानकारी दिनु भयो ।

व्यक्ति छनौटको अधिकार नगरपालिकाले सम्वन्धित वडालाई दिएको र रित पूर्वक आवेदन भरेका मध्यबाट छनौट गरी स्थानीय आवश्यकता अनुसार उनीहरुलाई काममा लगाउने जिम्मा पनि नगरपालिकाले वडालाई नै दिएको प्रवक्ता श्रीले बताउनु भयो ।

तिलोत्तमाले बनायो कित्ताकाँट गर्न सकिने व्यवस्था

तिलोत्तमा । रुपन्देहीको तिलोत्तमा नगरपालिकाले कृषियोग्य र आवासीय क्षेत्र निर्धारण गरी भु¬¬¬–उपयोग मापदण्ड–२०७६ जारी गरेको छ । कृषि, वन, नापी, तथा सरोकारवालाहरुको प्रतिनिधित्व रहेको जग्गा उपयोगिता विश्लेषण प्राविधिक समितिको सिफारिसको आधारमा नगर कार्यपालिकाले भू–उपयोग मापदण्ड जारी गरेको हो ।

संघीय सरकारले कित्ताकाटका लागि कृषियोग्य जग्गा यकिन गर्ने जिम्मेवारी स्थानीय तहलाई दिएअनुसार मापदण्ड तयार गरिएको समिति संयोजक गणेश न्यौपानेले जानकारी दिनुभयो । संघीय सरकारको निर्देशनअनुसार स्थानीय तहले कृषियोग्य जग्गा नभएको जनाए मात्र जग्गा विकासका लागि कित्ताकाँट गर्न सकिने व्यवस्था छ ।

अंशबण्डाबाहेक अन्य अवस्थामा एक आर्थिक वर्षमा कृषियोग्य जग्गा एकपटक मात्र कित्ताकाँट गर्न पाइने प्रावधान छ । २०७४ साउन २६ गतेबाट रोकिएको खेतीयोग्य जग्गाको कित्ताकाँट २०७५ पुस २७ गते ‘स्थानीय तहले खेतीयोग्य जग्गा होइन भनेर सिफारिस गरेपछि’ भन्ने सर्त राखेर खुला गरिएको थियो । विकास गर्न सकिने जग्गा भन्नाले फिल्डबुकमा अबल, दोयम, सिम वा चाहर भनेर तोकिएको भए पनि स्थानीय तहले ‘कृषियोग्य जग्गा होइन भनि सिफारिस गरेका’ जग्गा समेतलाई जनाउँछ ।

सबै स्थानीय तहलाई निर्धारित मापदण्ड र मौजुदा भू–उपयोग अवस्थालाई मध्यनजर गरि जग्गालाई कृषि र गैरकृषि भनेर वर्गिकरण गर्न भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिवी निवारण मन्त्रालयले निर्देशन दिएको थियो ।
सोही निर्देशनअनुसार तिलोत्तमा नगरपालिकाले मुख्य सडकको क्षेत्राधिकार निर्धारण गरेर त्यस आसपासलाई आवासीय र बाहिरको जग्गालाई कृषियोग्यको रुपमा तोकेको हो । सम्बन्धित वडाका जनप्रतिनिधिहरुको सुझाव तथा सरोकारवालासँग समेतको छलफलको आधारमा मापदण्ड निर्धारण गरिएको हो ।

मापदण्डमा नगरभित्रका मुख्य १३३ वटा सडक निर्धारण गरिएको छ । ती सडकको चौडाइ तथा बस्ती विकासको अवस्थाअनुसार १२ सयदेखि ३ सय मिटर आसपासको क्षेत्रलाई आवासीय क्षेत्रको रुपमा उल्लेख गरिएको छ । नगरपालिकालेयसपूर्व लागु गरिएको जग्गा विकास तथा प्लटिङ्ग सम्बन्धी मापदण्ड–२०७४ खारेज गरि भु¬¬¬–उपयोग मापदण्ड–२०७६ जारी गरेको हो । मापदण्डमा जग्गा विकास सम्बन्धी पुराना व्यवस्थालाई यथावत् राखिएको छ ।
तिलोत्तमा तीव्र सहरीकरण भैरहेको नगरपालिका रहेकाले यहाँ दैनिक सरदर चार वटा नयाँ घर थपिने गरेका छन् । नगरपालिकाले व्यवस्थित बस्ती बसाउन दुई वर्षअघि नै जग्गा विकास तथा प्लटिङ्ग सम्बन्धी मापदण्ड जारी गरेको थियो । मापदण्डअनुसार नगरपालिकाको पूर्वस्वीकृतविना जग्गा विकासको काम गर्न पाइँदैन ।

समृद्ध नगर:खुशी नगरबासी

तिलोत्तमा । रुपन्देहीको तिलोत्तमा नगरपालिकाले शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषिलाई मुख्य प्राथमिकतामा राख्दै आगामी आर्थिक वर्ष २०७६/७७को नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गरेको छ । तिलोत्तमा नगरपालिकाको सुरु भएको पाँचौं नगरसभामा “समृद्ध नगरः खुशी नगरबासी” लक्ष्यका साथ नगर प्रमुख वासुदेव घिमिरेले नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गरेका हुन् ।
नगर प्रमुख घिमिरेले “विद्यालयको शैक्षिक र भौतिक सुधारः बालबालिका विद्यालय प्रवेशको पहिलो आधार’ भन्ने नाराका साथ शिक्षाको सुधारका लागि स्पष्ट दृष्टिकोण, प्रतिबद्ध र लगनशील भई अगाडि बढ्ने जानकारी दिए । नगरपालिकाले आगामी आर्थिक वर्षलाई शैषिक सवलीकरण वर्ष घोषणा गर्दै शैक्षिक विकासका नयाँ र सिर्जनशील कार्यक्रम सञ्चालन गरिने नीति अगाडि सारेको छ ।

त्यस्तै नगरपालिकालाई शैक्षिक हवको रुपमा विकास गरिने, दुई वर्षभित्र सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयबीचको दुरी समान गर्ने नगरपालिकाले लक्ष्य लिएको छ । त्यस्तै सामुदायिक विद्यालयको पूर्वाधार सुधार कार्यक्रम अन्तर्गत टिनको छाना भएका विद्यालयहरुमा फल्स सिलिङ राखिने, प्रत्येक विद्यालय क्षेत्रभित्र आकर्षक फूलबारी बनाइने नीति तथा कार्यक्रममा उल्लेख छ ।

त्यस्तै नगर प्रमुख छात्रवृत्ति कोषलाई प्रभावकारी बनाउने, संस्थागत विद्यालयका विद्यार्थीहरुलाई उपलव्ध गराउनुपर्ने छात्रवृत्तिलाई १० प्रतिशत कायम गरी कार्यान्वयन गर्ने नीति नगरपालिकाले लिएको छ । त्यस्तै नगरपालिकाले स्वस्थ नगरबासी, स्वस्थ नगर भन्ने नारालाई निरन्तरता दिंदै नगरभित्रका सबै बर्थिङ सेन्टरको गुणस्तर सुधारमा जोड दिएको छ । नगर प्रमुख घिमिरेले सुनौलो अवकाश योजना कार्यान्वयनलाई निरन्तरता दिइएको बताउँदै नगरभित्रका उपयुक्त स्थानमा भ्याक्सिन सव सेन्टर र कोल्ड सेन्टर स्थापना गर्दै पूर्ण खोपको सुनिश्चितता गरिने बताए ।

वडा नंं. १७ मा रहेको “बीपी ग्राम” सञ्चालनमा रहेका आन्तरिक विवादहरुको व्यवस्थापन गरी भौतिक पूर्वाधारसहित आधुनिक प्रसुती गृहको रुपमा विकास गर्ने, सरकारी मेडिकल कलेज र गौतमबुद्ध मुटु अस्पतालको निर्माणमा समन्वय र सहकार्य गर्ने प्रयोगशालाहरुको दीगोपनको लागि प्रयोगशाला व्यवस्थापन कोष खडा गरी सेवालाई निरन्तरता दिने नीति नगरपालिकाले अगाडि सारेको छ । “एक घर, एक करेसाबारीः पकेट क्षेत्रमा व्यावसायिक तरकारी” भन्ने नाराका साथ सुरु गरिएको “तरकारी पकेट क्षेत्र”कार्यक्रमलाई नगरपालिकाले निरन्तरता दिएको छ । माछा उत्पादनमा आत्मनिर्भर नगरपालिका कोषणाका लागि माछापोखरी निर्माण लागतको निश्चित प्रतिशत रकम अनुदान उपलव्ध गराउने नीति पनि नगरपालिकाले लिएको छ ।

त्यस्तै किसानलाई उत्पादनमा आधारित अनुदान दिइने नगर प्रमुख घिमिरेले बताए । त्यस्तै पशुबीमामा आगामी वर्ष ५० प्रतिशत अनुदान दिइने भएको छ । नगर प्रमुख घिमिरेले आगामी वर्ष विकासको कोसेढुंगा हुने बताए । त्यसैगरी सिंचाईलाई व्यविसथत गरिने, आगामी असोज ९ र १० गते तिलोत्तमा लगानी सम्मेलन गर्ने, तिलोत्तमा उद्योग ग्रामको पूर्वाधार निर्माण सुरु गरिने, पर्यटकीय स्थलहरुको विकास गर्नेलगायतका कार्यक्रम पनि नगरपालिकाले अगाडि सारेको छ ।

ज्ञानेन्द्र शाहीको रिहाइ र प्रहरीलाई कारबाहीका लागि बिरोध सभामा तिलोत्तामाका युवाहरु

मोहन न्यौपाने, तिलोत्तमा । तिलोत्तमाका युवाहरुद्वारा भ्रष्टाचारको बिरोध एवम भ्रष्टाचार बिरोधी अभियन्ता ज्ञानेन्द्र शाहीलाई अमानबिय तवरले मरणासन्न हुने गरि यातना दिने प्रहरी प्रशासनको बिरोधमा कडा कारवाही एवम निजको रिहाईको माग गर्दै बिरोध सभा गरिएको छ । यस क्षेत्रका स्थानिय युवाहरुको पहलमा गणेश पाठकको संयोजन तथा नेतृत्वमा आज मणिग्राम चोकमा सो कार्यको घोर भत्सर्ना गर्दै कोणसभा सम्पन्न गरेका छन् ।

देशमा दुइ तिहाइ मत प्राप्त गरेको सरकार झन् निरङ्कुश बन्दै गएको र दोषी ठानीए पनि दोषीलाई कानुनत कारबाही गर्नुपर्नेमा प्रशासनले निरङ्कुश प्रवृति देखाएकोमा युवाहरुले सो कार्यको निन्दा गरेका हुन् ।
सो अवसरमा बोल्दै कार्यक्रम संयोजक गणेश पाठकले समग्र युवाहरुको तर्फबाट बोल्ने र भ्रस्टाचारको खुलेर बिरोध गर्ने ज्ञानेन्द्र शाहीलाई पश्चिम खुलामंचबाट पक्राउ गरि अमानबिय ब्यबहार गर्दै , कुट्दै कुट्दै काठमान्डौसम्म पुर्याउने प्रहरी प्रशासन तथा पक्राउ गर्न आदेश दिने सबै प्रति बिरोध गर्दै उनीहरुलाई कानुनको कठघरामा ल्याउनुपर्ने बताए ।

लोकतन्त्र कसैको बिरता नभएको भन्दै लोकतन्त्रमा बोल्न पाउने र नकारात्मक कुराको बिरोध गर्न पाउने अधिकार हर नेपालीलाई भएको भन्दै पाठकले सरकारको यस्तो कार्यको निन्दा गरेका छन् । तिलोत्तामाका स्थानिय युवाहरुको बाक्लो जमघट भएको सो बिरोध सभामा सामाजिक अभियन्ताहरु गणेश पन्थी,  सुवास लामिछाने , मदनकृष्ण अर्याल, गणेश पौडेल  लगायतले भ्रस्टाचार र विसंगतिको बिरोध गर्ने ज्ञानेन्द्र शाहीलाइ निशर्त रिहा गर्न र दोषी प्रहरीलाई कारबाही गर्न समेत माग गरेका छन् ।

दश करोडको लगानीमा बुटवलमा महाराजा रिसोर्ट

बुटवल, २६ बैशाख । बुटवल ११ कालिकानगरमा झण्डै दश करोडको लागतमा महाराजा रिसोर्ट संचालनमा आएको छ । महाराजा गु्रप अफ कम्पनीले संचालनमा ल्याएको रिसोर्टले बिहीबारदेखि आफ्नो सेवा शुभारम्भ गरेको हो । बुटवलका स्थानीय १० जना संचालकहरुले संचालनमा ल्याएको रिसोर्टमा खाना, बस्न तथा विवाह, पाटि लगायतका विभिन्न कार्यक्रमका लागि सुबिधा समेत रहेको प्रलिले बिहीबार पत्रकार सम्मेलन गरेर जानकारी गराएको हो ।

प्रालिका अध्यक्ष ताराप्रसाद भण्डारीले समयको माग र ग्राहकको आवश्यकता अनुसार सुविधा सम्पन्न तथा ग्राहकले खोजेको रिसोर्ट तयार पार्न आफुहरु सफल भएको जानकारी दिनुभयो । उहाँले साढे ६ कट्ठा क्षेत्रफलमा खोलिएको रिर्साेटमा फाईनडाईन रेष्टुरण्ट, ५ सय क्षमताको बेङ्गक्यूट हल, लाउन्ज बार लगायतका सेवाको ब्यवस्था रहेको बताउनुभयो । उहाँका अनुसार रिसोर्टमा ३० वटा लक्जरीयस रुप, १५ वटा डिलब्स, ५ वटा सुपरियर तथा १० वटा स्ट्याण्डर्ड रुमहरु समेत छन् ।

सबै खानाका पारखिका लागि डेलिसियस खानाका परिकार पस्कने महाराजामा नेपाली, इण्डियन, चाईनिज, कन्टिनेन्टल लगायतका खानाका परिकारहरु रहेको उहाँले बताउनुभयो । हाल १०३ जनालाई प्रत्यक्ष रोजगारि दिएको रिसोर्टले निकट भविष्यमा स्वीमिङ्गपुल, फिटनेश हल, स्पा लगायतका सेवाहरुलाई विस्तार गर्ने योजना समेत रहेको प्रालिका संचालक माधव ढकालले जानकारी दिनुभयो ।

४ करोड २० लाखको लुम्बिनी भ्रमण बर्ष, पर्यटकीय आधार रोक्दै प्रचारमै करोड खर्च

मोहन न्यौपाने, तिलोत्तमा सिटी, बैशाख २६ ।

अहिले प्रदेश नम्बर ५ मा राजधानी कहा बनाउने र नाम के राख्ने भन्ने विषयमै गर्मि बढिरहदा लुम्बिनी भ्रमण बर्षको समेत चटारो ह्वात्तै बढेको छ । आधिकारिक रुपमा खबर नपाएको र जानकारी नभएको भन्दै तिलोत्तमा नगरपालिका शंकरनगर स्थित भ्यु टावरको शिलान्यासमा नगएका प्रदेश नम्बर ५ का उद्योग पर्यटन बन तथा बाताबरण मन्त्री लिला गिरी अहिले लुम्बिनी भ्रमणको सफलताको लागि देश ब्यापी दुद धुपमा छन्  । भ्यु टावरको निर्माणमा खासै चासो नदेखाएको उद्योग पर्यटन वन तथा वातावरण मन्त्रालयले लुम्बिनी भ्रमण बर्षको औपचारिक कार्यक्रम जेष्ठ ४ गते परेको बुद्द जयन्तीमा राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीलाई प्रमुख अतिथि बनाएर उद्घाटन गर्ने तयारि गरेको छ।

५ नम्बर प्रदेशका मुख्यमन्त्रीले समेत सम्रिद्द प्रदेशको नारामा पर्यटनलाई आधार बनाएर सो लुम्बिनी भ्रमण बर्षमा बिशेस सहभागी जनाएका छन्  । लुम्बिनी भ्रमण बर्षका लागि देशव्यापी पत्रकार सम्मेलन र विभिन्न कार्यक्रम अनि बैठकका लागि मात्रै करोडौ खर्चने गरी कार्यक्रमको खाका तयार गरिएको छ ।

लुम्बिनीलाइ केन्द्र मानेर मनाउन लागिएको लुम्बिनी भ्रमण बर्षको लुम्बिनी क्षेत्र वरिपरिका बासिन्दालाइ त थाहा छैन नै यहाका मिडिया समेत अक्क न बक्क छन्  । बिभिन्न नगरपालिका तथा गाउपालिकाका प्रमुख तथा प्रतिनिधि भ्रमण बर्षका लागि कथित र देखावटि मात्रै लागेको पाइन्छ जसले उनीहरु संघिय सरकारको अबहेलना गर्न सक्दैनन् तर ठोस योजना र पालिकाहरुलाई कुनै किसिमको जिम्मा लगाइएको छैन ताकि देशका सडक, डाडा पाखामा लगाइएको ब्यानर र प्लेकार्डहरु कुनै पनि नगरपालिका वा वार्ड भवनमा देख्न पाइन्न  । अस्थायी राजधानीको नाममा परिचित बुटवलमा समेत सोको तारतम्य नमिलेको हो कि भन्ने देखिन्छ  ।

४ करोड २० लाखको खर्च अनुमानित गरेको लुम्बिनी भ्रमण बर्ष २०७६ अहिलको बुद्द जयन्ति देखि आउने ७७ सालको बुद्द जयन्ति सम्म लक्षित गरिएको छ  । २० लाख आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको आगमन आकलन गरिएको सो योजनामा ठोस योजना नहुदै मात्र लुम्बिनीलाई देखाएरै बजेट सकाउन प्रदेश सरकार तल्लिन देखिन्छ  । यसको उद्घाटनमा मात्रै ७० लाख विनियोजित गरिएको छ भने प्रचारप्रसारका लागि १ करोड २५ लाख रकम छुट्ट्यैएको छ  । त्यस्तै समिति गठन,बैठक भत्ता र खाजा खर्चमा मात्रै ४६ लाख ६० हजार रकमको निम्तो छ  । यसरि हेर्दा बुद्दको जन्मस्थललाई प्रचार प्रसार गर्ने र यसको महिमा जोगाउन खासै ध्यान दिएको पाइदैन  ।

एक प्रदेश मन्त्रालय स्रोतका अनुसार उद्घाटन कार्यक्रममा नै करोड खर्चिने तयारीप्रति मन्त्रालयभित्रै आलोचना भएको छ । विभिन्न समिति उपसमिति गठनमा खासै यस क्षेत्रका बिज्ञहरुसंग छलफल र सुझाब समेत नलिएको एक जानकार बताउछन  । लुम्बिनी भ्रमण बर्षका बारेमा बताउन गरेको प्रदेश सरकारको पत्रकार सम्मेलनमा समेत नजिकका र आसेपासे व्यक्तिहरुलाई मात्र खबर गरेको र प्रचार प्रसारका लागि समेत उनीहरुलाई नै लगाएको प्रति धेरै पत्रकारहरुले टिकाटिप्पणि समेत गरेका छन्  । लुम्बिनी भ्रमण बर्ष सफल हुनु र यसलाई हामि सबै मिलि सफल पार्नु हामि हरुकै लागि राम्रो हो तर हामीलाई नै कुनै खबर र कुनै बैठकमा नडाकिएको होटल तथा रेस्टुरेण्ट ब्यबसायी संघ रुपन्देहीका एक सदस्य बताउछन  ।

पर्यटनको आधार होटल ब्यबसायी र यस क्षेत्रका पर्यटकिय क्षेत्रलाइ समेटेर यसको योजना गर्नुपर्नेमा त्यसो नभएको उनीहरुको जिकिर छ  । देशकै पर्यटनको आधार मानिएको लुम्बिनी र यसको समग्र पर्यटनको बिकाशका लागि सबै जुटेर लाग्नुपर्ने मुख्यमन्त्री शंकर पोख्रेल बताउछन  । त्यसैमा थप्दै देशकै पर्यटनमा टेवा पुग्ने प्रदेश ५ कै सुन्दर र शान्तभुमि लुम्बिनीको भ्रमणमा सरिक हुन सबै देश बिदेशका पर्यटकलाई लुम्बिनीमा आउन आग्रह गरेका छन् यस प्रदेश नम्बर ५ का उद्योग पर्यटन बन तथा बाताबरण मन्त्री लिला गिरीले ।

त्यसो त यस क्षेत्रको धरोहर को रुपमा धरहरा भन्दा पहिल्यै निर्माण सम्पन्न हुन गैरहेको समग्र लुम्बिनीसम्म देखिने तिलोत्तमा नगरपालिकाको भ्युटावर भने अहिले निर्माणको बिचौ चरणमा बेनामी मुद्दामा रोकिएको छ  । यसले के जानुछ भने सम्रिद्द नगरको परिकल्पनामा उत्रिएको तिलोत्तमा नगरलाई पर्यटनको आधार बनाउदै गर्दा लुम्बिनी र यससंग जोडिएका समग्र धार्मिक पर्यटकिय नगरहरु ओझेलमा पर्ने त होइन ?

७५%अनुदानमा तिलोत्तमाका किसानहरुलाई कृषि सामाग्री

   मोहन न्यौपाने, तिलोत्तमा सिटी बैशाख २४ ।  तिलोत्तमा नगरपालिकाको तरकारी पकेट क्षेत्र घोषणा गरिएको वार्ड नम्बर १४ को क्षेत्रका किसानहरुलाई पकेट बिकास कार्यक्रम अन्तर्गत अनुदानमा कृषि सामाग्री बितरण गरिएको छ । ७५ प्रतिशत अनुदानमा रुपन्देहीको तिलोत्तमा नगरपालिका वडा नं १४ का ५० बढी किसानहरुलाई कृषि सामाग्रीहरु बितरण गरिएको हो । वार्ड नम्बर १४ वडा स्तरिय कृषि संजाल समिति र तिलोत्तमा वार्ड नम्बर १४ आयोजनामा भएको कार्यक्रममा तिलोत्तमा नगरपालिकाले आर्थिक बर्ष २०७५/०७६ को पकेट बिकास कार्यक्रम अन्तर्गत वडा नं १४ का कृषक समुहरुलाई कृषी सामग्री बितरण गरिएको हो । कृषि सामग्री अन्तर्गत किसानहरुलाई किटनाशक औषधी छर्ने अटोमेटिक मेसिन सेट, पानी हाल्ने हजारी ५० जनालाई प्रदान गरिएको तिलोत्तमा वडा नं १४ का अध्यक्ष सोहन प्रसाद थारुले बताए ।

पछिल्लो समय तिलोत्तमा नगरपालिका आफैमा आत्मनिर्भर बन्दै गएको भन्दै प्रमुख अतिथिको रुपमा उपस्थित तिलोत्तमा नगरपालिकाका प्रमुख बासुदेव घिमिरेले यसप्रति अझै आकर्षण बढाउन सबै कृषकमा अनुरोध समेत गरे । आफ्नो नगरसभा मार्फत घोषणा गरिएको सबै पकेट क्षेत्रको उल्लेखनीय काम भैरहेको भन्दै नगरप्रमुख घिमिरेले दुध, गहु, धान, मकैसंगै अब तरकारी खेतीमा समेत तिलोत्तमा नगरपालिका आत्मनिर्भर भैसकेको र अब निर्यातमुखी व्यापारिक नगरीको रुपमा नगरलाई बिकाश गर्ने बताए ।

वार्ड नम्बर १४ वडा स्तरिय कृषि संजाल समितिका अध्यक्ष रामविलाश केवटको अध्यक्षतामा सम्पन्न सो कृषि सामाग्री बितरण कार्यक्रममा सहभागी कृषकहरु सो मेसिन औजार पाउदा खुसि देखिन्थे । सिचाइको केहि प्रयाप्त सुबिधा भएपनि करेसाबारी तथा खेतबारीमा पानी तथा किटनाशक औसधि छर्ने क्रममा निकै असजिलो र मितव्ययी नभएकोमा अहिले सो मेसिन आएपछि आफुलाई समय र पैसाको बचतसंगै हरेक तबरले बिरुवा हुर्काउन र फल फुल दिन सहज भएको वडानम्बर १४ कै दुर्गानगर टोल निवासी रामनाथ लोधले बताए । त्यस्तै आफुहरु तरकारी बारीमा घाम पानी नभनी दिनरात काम गर्नुपर्ने बाध्यतालाई केहि सहज र छिटो बनाइदिएको सोहि ठाउ निवासी अर्का किसान पदमराज थारु बताउछन । उनले बाहिर किन्दा निकै खर्चिलो हुने कृषि सामाग्री नगरपालिकाले वार्ड कार्यालय मार्फत दिदा मेहनत कम लाग्ने र उत्पादनमा छिटो छरितो हुने बताए । त्यस्तै किसानहरुको तर्फा बात बोल्दै शालिकराम सुबेदीले कृषि सामग्री पाएर मात्र नहुने यसको राम्रो उपयोगिता गरि कृषि कार्यमा टेवा दिनुपर्ने बताए । उनले ब्यबसायिक कृषिका लागि तिलोत्तमा नगरपालिकाले खेलेको भूमिका उल्लेखनिय रहेको भन्दै अब समग्र कृषकहरु जागरुक भै आत्मनिर्भरतासंगै बजारमुखी र निर्यातमुखी कृषिका लागि अघि बढ्नुपर्ने बताए ।

आफ्ना वार्डका सबैजसो मानिसहरु कृषिमै आत्मनिर्भर भएको र कृषिमै जिबन गुजारा गरेकाले पनि वार्ड नम्बर १४ मा तरकारी पकेट क्षेत्र घोषणा गरि कृषि सामग्री बितरण गरिएको वार्ड अध्यक्ष सोहन प्रसाद थारु बताउछन । अब औसधिकोप्रयोग नगरी कृषि कार्य गर्न सुझाव दिदै उनले निकट भविष्यमै अर्गा्निक तरकारी खेति र कृषि उपज केन्द्रको बिस्तार भैसकेको बताएका छन् । सो हि कुरामा थप्दै नगर प्रमुख बासुदेव घिमिरेले जेष्ठ भित्रै सम्पन्न हुने गरि ठेक्का भैसकेको कृषि उपज केन्द्रले वार्ड न १४ का किशान मात्रै प्रभावित हुने हुदा यसैलाई केन्द्र बनाएर ७० करोडको अघि सरेको वेयर हाउस सहितको परियोजना सम्पन्न गरि सबै तिलोत्तामाका किसानहरु लाभान्वित हुने गरि कृषिमा नगरपालिकालाई अघि बढाइने बताए । रेहरगंज र रेहनाको समग्र कृषिक्षेत्रलाइ जोड्ने गरि करिव १५ कट्ठामा निर्माण गरिने कृषि उपज केन्द्रको छिट्टै निर्माण सम्पन्न भै कृषकको तरकारी यहि उपज केन्द्र बाटै बिक्रीवितरण थालिने नगरप्रमुख घिमिरेले बताए ।

सो कृषि सामग्री वितरण कार्यक्रममा कृषक समुहका अध्यक्ष तथा प्रतिनिधि एबम किसानसंगै बुद्दिजिबिहरुको उपस्थिति रहेको थियो । वडा नम्बर १४ को कार्यालय अघि वितरण गरिएको सो कार्यक्रम लगत्तै नगरप्रमुख बासुदेव घिमिरे, नगरपालिकाका कार्यपालिका सदस्य तथा प्रबक्ता सुरेन्द्र श्री, कृषि शाखा अधिकृत जिबन आचार्य, वार्ड अध्यक्ष सोहन प्रसाद थारु, वार्ड नम्बर १४ वडा स्तरिय कृषि संजाल समितिका अध्यक्ष राम विलास केवट, पत्रकारहरु लगायतले कृषि अन्तर्गत सो वार्ड भरिका समग्र तरकारी खेतीको अबलोकन समेत गरेका थिए । तिलोत्तमा नगरपालिकाका प्रमुख बासुदेव घिमिरेको प्रमुख आतिथ्यतामा भएको कार्यक्रम नगरपालिकाका वडा कृषि शाखा अधिकृत जिबन आचार्यको संचालनमा भएको थियो ।

सरकारी जग्गामा राजनीति रंग कतै भवन बन्दै, कतै रोकिदै

मोहन न्यौपाने, तिलोत्तमा सिटी बैशाख २४ । २ बर्ष पहिले कुरा चल्यो अनि त्यसको २ बर्षपछि निर्णय भयो तर त्यसैको २ बर्षपछि एउटा भवन बन्यो अनि एउटा बनेन । एउटै प्रक्रिया, एउटै हस्ताक्षर, उही मान्छे तर संस्था फरक फरक । ति सस्था हुन् उद्योग बाणिज्य संघ तिलोत्तमा र तिलोत्तमा ब्यापार संघ । नगरपालिका गठन भैसकेपछि खुलेका यी सस्था आफुलाई राजनीतिक धरातलभन्दा माथि उकास्न नसकेका सस्था हुन् । पछिल्लो पटक त्यहि राजनीतिक अखडा बन्यो भवन बन्नु र नबन्नुमा । केहि महिना अघि भब्य शिलान्यास गरेर तिलोत्तमा उद्योग बाणिज्य संघले शुरु गर्यो आफ्नो भवन निर्माण कार्य जो अहिले पनि जारी छ । तर उस्तै प्रकृतिको उस्तै निर्णयको शिलान्यासमा स्थानीयको बिरोध भएपछी नगरपालिका अहिले सहजीकरणका लागि दौडधुपमा छ ।

कसले बचाउने सार्बजनिक जग्गा : स्थानिय
गत शनिबार हुने भनिएको तिलोत्तमा ब्यापार संघको भवन शिलान्यास नभएपछि नगरप्रमुख मात्र हैन पत्रकारहरु समेत आश्चर्यमा परे । निर्धा्रित समयमा हुने भनिएको सो कार्यक्रम नाभएपछी स्थानीयको अबरोध र विरोधले सो कार्य त्यस दिनका लागी रोकियो । तिलोत्तमा नगरपालिकाको वार्ड न ५ मा बन्न शिलान्यास गर्न लागिएको तिलोत्तमा ब्यापार संघको सो कार्यक्रम हुने खबर पाउने बित्तिकै सो ठाउमा स्थानीय बासिन्दा आन्दोलनमा उत्रिएका थिए । आफ्ना माग पूरा नगरेसम्म सो सार्बजनिक जग्गामा निर्माण सुरु गर्न नहुने उनीहरुको माग छ । तिलोत्तमा नगरपालिकाको वार्ड न ५ मा थोरै मात्र सार्बजनिक जग्गा भएकाले त्यसको ब्यबस्थापन अर्को ठाउमा गर्नुपर्ने माग उनीहरुको छ । नगरप्रमुख शिलान्यास स्थलमा जान लागेको थाहा पाएपछि स्थानीयबासी जुलुसहित कार्यक्रमस्थलमा पुगेका थिए ।

तिलोत्तमा नगरप्रमुख बासुदेव घिमिरेलाई प्रमुख अतिथि बनाइएको भनिएको सो शिलान्यास कार्याक्रममा विरोध गर्न पुगेका करिब १५० जना स्थानीयले सो कार्यक्रममा नजान आग्रह समेत गरेका थिए । संघले शिलन्यासका लागि तिलोत्तमा नगरपालिकाका नगरप्रमुख बासुदेव घिमिरेलाई प्रमुख अतिथिका रुपमा बोलाएको थियो । तर कार्यक्रम स्थलमा पुग्दा स्थानियको विवाद भएपछि नगरप्रमुख घिमिरे मञ्चमै नपुगी बाटोबाटै फर्किएका थिए । सो ठाउका स्थानियहरुले सार्वजनिक जग्गा संघ संस्थाहरुलाई हड्पन नदिने भन्दै विरोध जनाएका हुन । उनीहरुले संस्थालाई भवनका लागी जग्गा दिदा टोल कमिटिसंग छलफल नगरेको आरोप लगाएका छन् ।

स्थानिय काशिनाथ पाण्डेले वडा नं. ५ मा गार्डेन सहितको बृद्धाआश्रम बनाउने भनिएको भएपनि अहिले संघ संस्थालाई जग्गा दिएका कारण विरोध गरिएको बताए । वडा नंं ५ मा धेरै सार्वजनिक जग्गा नभएकाले सरकारी प्रयोजनका लागि भने आफुहरुले जग्गामा विरोध नगर्ने उनले बताए । भबिस्यमा भबितब्य आइलागेमा यस वार्डबासिहरु कहा जाने भन्दै स्थानीयले बिरोध गरेका हुन् । सो जग्गाको बारेमा प्रमुख जिल्ला अधिकारि समक्ष समेत जानकारी गराई नगरपालिकामा जग्गा बचाइदिन आग्रह समेत गरेको एक स्थानीयले बताए ।

सर्बदलको प्रक्रिया पुरा भएर हुन्छ ? – रमेश डुम्रे
उस्तै प्रकृतिका प्रक्रिया पुरा गरेपनि ब्यापार संघले भवन बनाउन अबरोध आएपछि स्थानिय निर्बाचनमा वार्ड न ५ बाटै वार्ड अध्यक्षमा नेपाली कांग्रेसको तर्फबाट उम्मेदवारी दिई चुनाव लडेका स्थानिय रमेश डुम्रेले कुनै पनि हालतमा त्यो जग्गा अन्य संघ सस्थालाई दिन नहुने बताएका छन । स्थानीयलाई सुचना नदिईकन सार्बजनिक जग्गाको नाममा रहेको त्यो सानो जग्गालाईनै आखा लगाउनुपर्ने किन ? अन्य ठाउमा भए आफुहरुको आपत्ति नरहेको र सो ठाउमा कुनै पनि तबरले जग्गा हडपे कडा आन्दोलन र प्रतिकार गरिने डुम्रेको भनाई छ । तिलोत्तमा उद्योग बाणिज्य संघले बनाउदा त प्रतिकार गर्नुभेन भन्ने प्रश्नमा उनले थपे स्थानीयले अबरोध गर्दैनन् भने हामीलाई चासो छैन, तर बाणिज्य संघले स्थानीयको राय लिएर भवन शिलान्यास गरि निर्माण अगाडी बढाएको छ तर ब्यापार संघले त्यसो गरेन । उनले अबको सहजीकरण कसरि त ? भन्ने प्रश्नमा नगरपालिकाभित्र अन्य जग्गा पनि छन् यो भन्दा सहज ठाउमा फराकिलो जग्गाको ब्यबस्थापन नगरपालिकाले खोजेर राखिदिनुपर्छ तर अन्य संघ सस्थालाई सरकारी निकायको भवन बनाउन सहज हुने जग्गा दिईनु हुदैन भन्नेमा हाम्रो जोड हो। उनले आफ्नै दलका हस्तक्षरित व्यक्तिलाइ उदृत गर्दै त्यतिबेला कसले किन कसरि सो निर्णयमा हस्ताक्षर गर्यो त्यो सरोकारको बिषय भएन तर अहिलेको परिप्रेक्षमा हामी सो ठाउमा ब्यापार संघको भवन बन्न दिदैनौ , भन्दै उनले सहज खोजीमा अर्को जग्गा प्राप्तिका लागि प्रयास गर्न अध्यक्ष जेपी कंडेललाई सुझाए ।

सर्बदलिय निर्णय मान्न तयार बन – कंडेल, अध्यक्ष ब्यापार संघ
आफुले सिलान्यास गर्न लाग्दा केहि मानिसहरुको अगुवाइमा अबरोध पुर्याएको प्रति अध्यक्ष जेपी कंडेलको घोर भत्सर्ना छ । २ बर्ष पहिले जनप्रतिनिधी नआउँदा नै सर्वदलिय बैठकले संघलाई वडा नं. ५ मा ५ कठ्ठा जग्गा दिएकाले भवन शिलन्यास गर्न पुगेको तिलोत्तमा व्यापार संघका अध्यक्ष कंडेलले बताए । तिलोत्तमा उद्योग बाणिज्य संघ र व्यापार संघलाई एउटै कागजमा, उस्तै प्रकृति र प्रक्रियाबाट एकैपटक निर्णय गरेर जग्गा दिएपछि उद्योग बाणिज्य संघले भवन निर्माण गरिसकेको छ । तर हामीलाई किन अबरोध ? उनले सथागत कुरामा राजनीति भित्र्याएर केहि असन्तुस्ट पक्षहरुले नया खेल खेलेको समेत बताए । स्थानीयको नाममा पार्टीका नारा लगाउदै सामाजिकसंग सस्थाको बिरोध गर्नुको औचित्य नभएको स्पस्ट पारे । कंडेलले हामीलाई निर्णय गरेर दिइएको सो जग्गा प्राप्तिका लागि कुनै कसर बाकि नराखी अगाडी बढ्ने बताएका छन् । उनले उतिबेला सबै भएर हस्तक्षर गर्ने अहिले आएर हामी चिन्दैनौ जान्दैनौ भनेर हुन्छ व्यक्ति नभए पनि पार्टी त हुन्छ, त्यसैले नीति बमोजिम गर्न नगरपालिकालाई समेत आग्रह गरे ।

सर्बदलिय निर्णय उल्टाउनु हुदैन : वार्ड अध्यक्ष भण्डारी
तिलोत्तमा नगरपालिकामा जनप्रतिनिधि नआउदै गरिएका निर्णयहरु सर्बदलिय बैठकबाट हुदै आएको र १५ दलहरु बसेर गरेको निर्णयलाई अहिले उल्टाएर हामीले सम्झौता तोड्न नसक्ने तिलोत्तमा नगरपालिका वार्ड नम्बर ५ का अध्यक्ष चेत नारायण भण्डारीले बताएका छन् । उही र उस्तै प्रकृतिको भवन निर्माण भएर कसैको उद्घाटनमा जानुपर्ने बेलामा कसैको भवन सिलान्यास हुन नदिनु जायज कुरा नभएको उनको स्पष्टता छ । स्थानियको अग्रसरतामा भनिएपनि राजनीतिक आभास आएको भन्दै उनले दुवैपक्ष बीच छलफल भैरहेको र केहि दिनमा त्यसको निकाश निस्किने बताए । तर आफुहरु भने सर्बदलिय बैठकले निर्णय गरेको निर्णयमै अडिग रहेको वार्ड अध्यक्ष भण्डारीको ठम्म्याइ छ । यसरी बर्षौ अगाडी भएको निर्णय उल्ताउदै जानेहो भने सर्बदलिय नेताहरुको अस्तित्व संगै यसभन्दा अगाडिका निर्णयले बनेका संरचनाहरु समेतमा औला उठ्ने हुदा सर्बमान्य निर्णय नै जनप्रतिनिधिले अङ्गीकार गर्ने उनको भनाइ छ ।

हामी सहजीकरणमा अघि बढेका छौ : प्रबक्ता श्री
तिलोत्तमा ब्यापार संघको लागि गत २०७२ साल चैत्र ३० गते तत्कालिन निमित्त कार्यकारी अधिकृत राजेन्द्र प्रसाद आचार्यको अध्यक्षतामा बसेको पहिलो बैठकबाट सिफारिस निर्णय नं. १ को सर्बदलिय बैठकले सो जग्गा तिलोत्तमा ब्यापार संघको लागि दिन तयार रहेको निर्णय गर्यो । सोहि निर्णय अनुसार २०७४ साल जेष्ठ २२ गते नगरपालिकाका कार्यकारी अधिकृत मोहन पौडेलको अध्यक्षतामा सर्बदलिय बैठक बसी सो ५/५ कट्ठा जग्गा तिलोत्तमा ब्यापार संघ र उद्योग बाणिज्य संघ तिलोत्तामालाई दिईने निर्णय भयो । त्यसै अनुरुप बाणिज्य संघले आफ्नो भवन निर्माण गरिरहेको छ भने ब्यापार संघको भवन शिलान्यास्मै अबरोध भयो । साबिक आनन्दबन ५ ख को कित्ता नम्बर ६४ को १० कठ्ठा १७ धुर जमिन मध्य ५ कठ्ठा जमिन ब्यापार संघको लागि उपलब्ध गराउने निर्णय भएको हो । यस बिषयमा नगरपालिकासंग बुझ्दा नगर प्रबक्ता सुरेन्द्र श्रीले सो अबरोधका बिषयमा नगरपालिका सहजीकरण गरिरहेको र विभिन्न छलफल मै ब्यस्त रहेको जनाएका छन् । उनले त्यति बेला हस्ताक्षर गर्ने तथा दुवै सस्थाका प्रतिनिधि र स्थानियलाइ समग्र राखी उहाहरुकै सल्लाह सुझावमा नगरपालिकाले सहजीकरण गर्ने प्रबक्ता सुरेन्द्रको भनाइ छ ।

यसरी सार्बजनिक जग्गाको बिषयमा पहिल्यै चनाखो नभई क्षणिक स्वार्थका निम्ति हस्ताक्षर गर्ने तथा त्यसकालागि स्थानियबासीहरुमा कुनै सोधपुछ नगर्ने समाजका पहरेदारहरुले नै यो समस्याको बिजारोपण गरेका हुन् । त्यसैले दिएपछि सबै संघ सस्थालाई सामाजिक कार्यकै लागि नगरपालिकाले सोचनीय, स्थानीयको हितमा हुने निर्णय गर्न अब अबेर गर्न हुदैन । असामान्य रुपमा सार्बजनिक जग्गाको यसरी संघ सस्थालाई दिदै जादा कतै फराकिलो ठाउमा नगरपालिकाको सरकारी भवन नअटने त होइन भन्नेमा दुबिधा छ । तथापि सबैलाई सहज हुने बाताबरणमा ब्यापार संघ, स्थानिय तथा नगरपालिकाले यस निर्णयमा सहज भूमिका खेल्नुपर्दछ ।

तिलोत्तमा नगरपालिकाको पुर्व बजेटमाथि छलफल

आगामी आर्थिक बर्ष ०७६।७७ को तिलोत्तमा नगरपालिकाको पुर्व बजेट छलफल तथा अन्तरिक्रया कार्यक्रम आइतबार सम्पन्न भएको छ । तिलोत्तमा नगरपालिकाको नयामिल स्थित होटल लक्ष्मीमा सम्पन्न पुर्व बजेट छलफल तथा अन्तरिक्रया कार्यक्रममा प्रस्तुत बजेट्माथि अबको नगरको बिकाशलाई कस्तो दिशा दिने भन्ने उदेश्यले नगरपालिकाले नगर क्षेत्रका सरोकारवाला पक्षसंग छलफल तथा अन्तरक्रिया गरेको हो । नगर कार्यपालिकाले तयार पारेको विभिन्न बिषयक उल्लेखित बिषयहरुको बुदाँ माथि व्यापक छलफल गरिएको थियो ।

नगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकिय अधिकृत कृष्ण प्रसाद सापकोटाले कार्यपत्र प्रस्तुत गर्दै निर्वा्चित जनप्रतिनिधिहरु वडाको योजना छनौटमा कस्तो उदेश्यले जाने भनि अन्यौलता हटाउनका लागि उक्त छलफलको आयोजना गरिएको बताए । पछिल्लो समय नगरबासीले रुचाएका योजना तथा कार्यक्रमहरुलाई उच्च प्राथमिकतामा राखेर वडामा प्रस्तुत हुदाँ सहज हुने उनले बताए ।नगरको क्षेत्रगत मार्गदर्शन अन्र्तगत भौतिक, सामाजिक, आर्थिक बिकास योजना, वातावरण व्यवस्थापन योजना, संस्थागत बिकास योजना, एकीकृत बजेट तथा कार्यक्रम तर्जुमा लगायतको मुख्य बिषयलाई लिएर कार्यपत्र प्रस्तुत् गरिएको थियो ।

नगरपालिकाले आगामी आर्थिक वर्ष २०७६/७७ का लागि एक अर्व ३० करोड ४७ लाख ८५ हजार बराबरको बजेट ल्याउने भएको छ । नगरपालिकाले आइतबार आयोजना गरेको पुर्व बजेट छलफल कार्यक्रममा आगामी बजेटको आकार सार्वजनिक गरिएको हो । नगरपालिकाले १७ वटा वडाहरुका लागि १४ करोड ६५ लाख ९० हजारको सिलिङ तोकेको छ । त्यस्तैगरी प्रशासनिक खर्च १८ करोड तीन लाख ८० हजार, समपुरक खर्च सात करोड, नगरस्तरीय योजना तथा कार्यक्रमतर्फ २१ करोड २२ लाख ६१ ह्जार प्रस्ताव गरिएको छ । त्यस्तै क्रमागत आयोजनाहरु कृषि, शिक्षा तर्फ २३ करोड ५५ लाख ७१ हजारको बजेट आकार तय गरिएको छ । पुर्वबजेट छलफल कार्यक्रममा नगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत कृष्णप्रसाद सापकोटाले बजेटको अवधारणापत्र प्रस्तुत गर्दै नगर क्षेत्रको विकासका लागि समेट्नुपर्ने विषयमा विभिन्न क्षेत्रको सुझाव मागेका थिए ।

नगरपालिकाले तिलोत्तमा प्रादेशिक बसपार्क, तिलोत्तमा सिटि कलेज, तिलोत्तमा औद्योगिक क्षेत्र, तिलोत्तमा मासु प्रशोधन केन्द्र, अटोभिलेज, राष्ट्रिय खेलकुद मैदान, कृषि हाटबजार, सरसफाई केन्द्र, सार्वजनिक शौचालय, सहरी सेवा केन्द्र, तिलोत्तमा ढाक्रेबास एकीकृत पर्यटकीय क्षेत्र, रोहिणी पर्यटकीय क्षेत्र विकास आयोजना, प्रसुती गृह, दुग्ध व्यवसाय, मकै, गहुँ खेतीमा अनुदान जस्ता आयोजनाहरुको प्रस्ताव गरेको छ । अवधारणापत्र प्रस्तुत गदैृ प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत सापकोटाले शैक्षिक गुणस्तर वृद्धि, कृषि उत्पादकत्व वृद्धि, नगरको आर्थिक, भौतिक तथा सामाजिक पूर्वाधारको विकास गरी समृद्ध नगरः खुशी नगरबासीको लक्ष्यलाई प्राप्त गर्ने मूल उद्देश्य राखेर आगामी बजेट ल्याइने जानकारी दिए । नगर प्रमुख वासुदेव घिमिरेले प्रस्तावित बजेट अवधारणामा छुटेका कुराहरुलाई समावेश गरी नगरलाई समृद्ध बनाउने उद्देश्यले बजेट तयार गरिने बताए ।

नगर उपप्रमुख जगेश्वरदेवी चौधरीले प्रत्येक वडाहरुलाई बजेटले तोकेको सिलिङभित्र रहेर आयोजनाहरुको प्रस्ताव गर्न आग्रह गरिन् । कार्यक्रममा भुगर्भविद भोजराज कडेरिया, आनतन्दवन शंकरनगर खानेपानीका अध्यक्ष केशवराज न्यौपाने, तिलोत्तमा व्यापार संघका अध्यक्ष जेपि कंडेल, प्राध्यापक डा. आरसी आचार्य, पुर्व जिशिअ टेकबहादुर थापा, शिक्षा क्षेत्रका विज्ञहरु डा. खगराज शर्मा, चण्डी पाण्डे, मोहनराज शर्मा, निलहिरा समाजकी आनिक राना लगायतले बजेटका विषयमा विभिन्न सुझाव दिएका थिए । उनीहरुले बजेटको ल्याउनुअघि आम्दानी र खर्चका क्षेत्रहरु स्पष्ट पहिचान गर्न आग्रह गर्दै हचुवाको भरमा योजना नल्याउन सुझाव दिएका थिए । तिलोत्तमा नगरपालिकाले चालु आर्थिक वर्षमा भने एक अर्व ३५ करोडको बजेट ल्याएको थियो ।

जसमा कुल बजेटको ४९ प्रतिशत मात्र खर्च भएको छ । नगरपालिकाले प्रस्तुत गरेको कार्यपत्रमाथि सरोकारवालाहरुले नगरको बिकाश योजनामा अघि सारिएका योजनाहरु कागजमा नभई व्यवहारमा उत्राउन सुझाव दिएका थिए । विगतमा निर्णय गरेका योजनाहरु समावेश गरि प्राथमिक्ताका आधारमा लैजान अनुरोध गरेका थिए । जनप्रतिनिधि र सेवा ग्राही बिचमा प्रभावकारी समन्वय गर्दै अगाडी बढ्न सुझावदाताहरुले सुझाए । अब कागजमा मात्र नीतिका कुरा नगरि काम गर्ने समय आएकोले सबै जनप्रतिनिधिले ध्यान दिन जरुरी रहेको सुझाव दिएका थिए । कार्यक्रममा विभिन्न संघ सस्था प्रमुख तथा प्रतिनिधि, राजनीतिक दल, बुद्दिजिवि, सामुदायिक वन, विभिन्न समुदायका प्रतिनिधि, रिसर्च सेन्टर, प्राध्यापक, शिक्षक, बिद्यार्थी युवा तथा पत्रकारहरु, खानेपानी सस्थाका प्रतिनिधि, लगायत तिलोत्तमा नगरबासीहरुले सुझाव तथा जिज्ञासा राखेका थिए ।

उपप्रमुख जागेश्वर देवी चौधरीको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा, नगरका बिषयमा भएका नीति तथा कार्यक्रम माथि परेको सुझावका सम्बन्धमा नगर प्रमुख बासुदेव घिमिरेले सहजीकरण गर्दै यस्ता सुझाव सल्लाह र जिज्ञासाले थप काम गर्ने उर्जा मिलेको बताएका थिए । नगरका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत कृष्ण प्रसाद सापकोटाले नीति तथा कार्यक्रमको बिस्तृत रुप प्रस्तुति संगै आमन्त्रितलाइ स्वागत गरेका थिए भने नगरका कर्मचारी बैठक शाखाकी प्रमुख शाखा अधिकृत सिता भण्डारी घिमिरेले कार्यक्रमको सञ्चालन गरेकि थिईन ।

मोड्लिङ्मा जम्दै ईश्वर, काली काली सार्वजनिक

    मोहन न्यौपाने ,तिलोत्तमा सिटी । लामो समयदेखि जापान बसाई सकाएर हाल नेपालमै रहेका ईश्वर मल्ल अहिले चर्चामा छन् । हसिलो अनुहार चकलेटी फेश, अनि सुहाउदो जिउडाल नै उनको आकर्षक व्यक्तित्वको कडी हो । जापान र नेपाल गर्दै आएका मल्ल अहिले पूर्ण नेपाल बसाइमा छन् । उनको सानैदेखिको कलाकारिता र अभिनयप्रतिको चाहना बल्ल आएर पुरा भएको छ । त्यो अभिनयको सौख पुरा गरेको छ , दुर्गा साउद र सुशिल सिलवालको स्वरमा रहेको ‘काली काली’ बोलको गीतले । भर्खरै बजारमा युट्युब मार्फत सार्बजनिक भएको रोमान्टिक शैलीको गीत सङ्स नेपालबाट सार्वजनिक गरिएको हो ।

नेपालमै चर्चा बटुलेकी मोडल तथा आइटमगर्ल एबम अभिनेत्री माला लिम्बुको क्यामेस्ट्रि अभिनय रहेको सो गीतसंगै अहिले ईश्वरको चर्चा पनि चुलिएको छ । उनि डेब्यु अभिनयमा म्युजिक भिडियो गरेपनि सबै किसिमले पोख्त देखिन्छन । लाग्छ, उनको अभिनय हेर्दा अहिलेसम्म इश्वरले धेरै अभिनय गरिसकेका छन् । त्यसो त उनको अभिनयमा साथ् दिएकि माला लिम्बुसंग उनको क्यामेस्ट्रि मिलेको स्पस्ट देखिन्छ । निकै सुहाएको उनीहरुको जोडीलाई गीत काली कालीले झनै न्याय गरेको छ । रमणिय स्थलमा छायांकन गरिएको सो म्युजिक भिडियोहेर्दा आखालाई समेत शितलता प्रदान गर्दछ । हेर्दा चकलेटी देखिएपनि फरक फरक खालका अभिनयमा रुचि रहेको ईश्वर बताउछन ।

काली काली बोलको गीतमा गायिका दुर्गा साउदको आफैले कोरेका शब्दमा आफै संगीत भरेकी छन् । सन्दिप कार्कीको संगीत संयोजनले गीतको भाव झनै खुलेको छ । सन्तोष लामिछानेको कोरियोग्राफी रहेको गीतको भिडियोमा माला लिम्बू र ईश्वर मल्लको शसक्त अभिनय रहेको छ । उत्तम हुमागाईँको छायांकन र ललित सिंह साउतको सम्पादन रहेको भिडियोको निर्देशन गौरव गिरीले गरेका हुन् ।

RECENT POSTS