Sunday, July 12, 2020

५ जना हत्याका आरोपित झसेन्द्र अलिक सन्काहा थिए : स्थानिय

27 जेठ, बुटवल । रुपन्देहीमा भएको सामूहिक हत्याका आरोपित सुर्खेतका ३१ वर्षीय झसेन्द्र सिंजाली एक महिनाअघि तिलोत्तमाकै अर्को पशु फार्मको जागिरबाट निकालिएको खुलेको छ । सिंजाली र उनकी श्रीमती दुवै जना तिलोत्तमा–११, शिवपुरस्थित रामु साहनीको तारा पशु तथा कृषि फार्ममा दुई महिनासम्म काम गरेका थिए । स्थानीयका अनुसार झसेन्द्रकी श्रीमती मदिरा सेवनको कुलतमा फसेकी थिइन् ।सोही कारण श्रीमान–श्रीमतीबीच दिनहुँजसो झगडा हुने गरेको स्थानीयको भनाइ छ । उनीहरुको झगडाले गर्दा फार्मको काम प्रभावित भएको र समाजमा नराम्रो असर पर्न थालेको भन्दै सञ्चालक साहनीले वैशाख १५ गते दुवैलाई कामबाट बिदा गरिदिएका थिए । ‘झसेन्द्रकी श्रीमतीलाई बिहानैदेखि मदिरा नभइ हुन्थेन, मदिराकै कारण हरेक दिन साँझ उनीहरुको झगडा हुन्थ्यो’, साहनीले भने, ‘झसेन्द्र सोझो थिए, काम खुरुखुरु गर्ने कम बोल्ने स्वभावका थिए तर, उनले पनि साँझपख मदिरा खान्थे ।’श्रीमतीलाई बिहानैदेखि मदिरा खान हुन्न भनेर सम्झाउँदा बारम्बार झगडा हुने र बेलाबेलामा श्रीमती घर नआउने गरेको आफूले देखेको साहनी बताउँछन् ।

एक दिन झसेन्द्रकी श्रीमतीले साहनीको फार्ममै रहेको माछा पोखरीमा हाम्फालेर आत्महत्या प्रयास समेत गरेको साहनीले स्मरण गरे । फार्मका कामदारले देखेर उद्धार गर्न खोज्दा आफू मर्न चाहेको भन्दै पोखरीबाट ननिकाल्न भनेकी साहनीले सुनाए । आफूले जागिरबाट हटाइदिएपछि झसेन्द्रकी श्रीमती माइत (बुटवल) जान्छु भनेर हिँडेको तर झसेन्द्र कता गए भन्ने त्यो बेला थाहा नभएको साहनीले बताए । माइत जान्छु भनेकी झसेन्द्रकी श्रीमती केही दिनपछि फेरि शिवपुरतिरै आएर बसेको उनले बताए । साहनीको फार्मबाट हटाइएपछि झसेन्द्र वैशाख १६ गते काम खोज्दै तिलोत्तमा–१० कान्छी बजार मैनहियास्थित गंगादेवी पशु फार्ममा पुगे ।

उसको दु:ख समस्या सुनेर काममा लगाएको हो :फार्म सञ्चालक पुन
‘काम खोज्दै एक्लै आएका थिए, पहिला पनि भैंसी फार्ममा काम गरेको, श्रीमतीले छाडेको र लकडाउनले गर्दा घर जान नपाएको भनेका थिएँ’, फार्मका सञ्चालक रामबहादुर पुन भन्छन्, ‘फार्ममा काम गर्ने मान्छे पनि अलि थोरै थिए, उसको समस्या सुन्दा दया पनि लाग्यो र काम दिएको हुँ ।’ फार्ममा काम सुरु गरेपछि झसेन्द्रको काममा कुनै समस्या नदेखिएको उनी बताउँछन् । ‘साँझमा रक्सी खाने बानी रहेछ, हिजो पनि खाना खाएपछि एक बोतल रक्सी लिएर सुत्न गएका हुन्’, पुनले भने, ‘फार्ममा काम गर्न थालेको एक महिना मात्रै पुगेको थियो, धेरै नबोल्ने र काम गर्ने स्वभाव थियो ।’अरु कामदारसँग झगडा र नराम्रो भएको केही भएको थाहा नपाएको उनले बताए । भने, ‘कसरी एक्कासी यस्तो हुन गयो अचम्म लागेको छ ।’ स्थानीय राजदीप कर्माचार्य पाँच जनाको ज्यान लिने घटना झसेन्द्रको सन्काहा बानी र मदिराकै कारण भएको दावी गर्छन् । ‘उनी सन्काहा स्वभावका र मदिरा पनि खान्थे’, कर्माचार्यले भने, ‘यसै कारण यति ठूलो घटना भयो ।’

मृतक दुईजना श्रीमान–श्रीमती, अन्य तिन स्थानीय
हत्या गरिएका पाँच जना मध्ये ४१ वर्षीय माधव मुसहर र ३७ वर्षीय जानकी मुसहर श्रीमान् श्रीमती हुन् ।अन्य मृत्यु हुनेमा १४ वर्षीय पोषराज मुसहर भने सानैदेखि भैंसी फार्मका सञ्चालक रामबहादुर पुनले पालनपोषण गरेका किशोर हुन् । १७ वर्षीय करण चौधरी र १७ वर्षीय आशिष चौधरी पोषराजका साथी हुन् । पोषराज साथी भएका कारण उनीहरु फार्ममा जाने आउने गर्थे । करण र आशिष फार्मका कामदार थिएनन् ।

फार्मकै भुइमा सँगै सुतेका थिए सबै
हत्या गरिएका पाँचै जना गोठको भुईँमा एउटै बिस्तारामा सुतेको अवस्थामा मृत फेला परेका छन् ।उनीहरु सबै पछ्यौरा (सल) ओडेको अवस्थामा भेटिएको प्रहरीको भनाइ छ ।‘उनीहरुलाई सुतेकै अवस्थामा फरुवाले हिर्काएर हत्या गरिएको र सल ओडाएर छाडेको जस्तो देखिन्छ’, वडा प्रहरी कार्यालय मंगलापुरका प्रमुख प्रहरी निरीक्षक लक्ष्मण थापाले भने, ‘प्रहरी घटनास्थल पुग्दा उनीहरु सबै भुईँमा एकै थलोमा बनाइएको बिस्तारामा थिए ।’हत्या आरोप लागेका सिंजालीलाई भुसको गोदाममा लुकेको अवस्थामा फेला भेटिएका थिए । सुरुमा अचेत जस्तो अवस्थामा रहेका अहिले बोल्न थालेका छन् र घटनामा संलग्नता स्वीकारेका छन् ।

कोरोना टेस्ट तरिका अब यहि हो त ?

अहिले देश मात्र नभई विश्व कोरोना भाइरस को चपेटामा परेको छ । यस अवस्थामा देशमा संक्रमितको संख्या दिन दुइ गुणा रात चौगुना बढेको तथ्यांकले बताउछ । प्रदेश नमब्र ५ र यसमा पनि न पहाडी न तराइ कुनै जिल्ला अलग रहेनन् । यसै क्रम मा रुपन्देहीमा मात्र ११९ जना संक्रमित रहेको स्वास्थ्य कार्यलय भैरहवा रुपन्देहीले बताएको छ । केहि समय अघि आफ्नो सामाजिक संजालमा राखेको जानकारी अनुसार तिलोत्तमा नगरपालिकाको क्वारेण्टाइनमा रहेका एक महिला र दुइ पुरुष गरि जम्मा ३ जनालाई कोरोना संक्रमण रहेको बताइएको छ । यस बाट प्रस्ट हुन्छ कि! अब हरेक स्थानिय तहले यसबारे चनाखो हुनुपर्ने जरुरि देखिन्छ ।

विश्वका केहि देश हरुले संक्रमित को संख्या लुकाएको भन्ने कुरा बाहिर आएपछि त्यसको सिको अब नेपालमा पनि गर्ने हुन् कि भन्ने आशंका छ । तर यस्तो गर्दा संक्रमित बाट टाढा होइन कि झन् संक्रमण बढ्ने निश्चित छ । क्वारेन्टाइनको राम्रो ब्यबस्थापन, आर डि टि भन्दा पिसिआर टेस्टमा बढी जोड दिने हो भने मात्र रोग संग लड्न सकारात्मक पहल देखिन्छ । होइन भने आर डि टि गरि त्यसको रिपोर्टको आधारमा घर छोड्ने र भारत लगायत अन्य मुलुक बाट आउनेलाई सुरक्षित तरिकाले नराख्दा संक्रमण फैलिने डर अत्याधिक छ। त्यसो त सरकारले समेत यस बारेमा अब ध्यान पुर्याउनु जरुरि छ । त्यसैले अब समयमै सोचेर अघि बढ्नुको बिकल्प छैन ।

तिलोत्तमाको सुविधायुक्त आइसोलेसन सञ्चालनमा

जेष्ठ २६, २०७७तिलोत्तमा — रूपन्देहीको तिलोत्तमा नगरपालिकाले आइसोलेसन सेन्टर निर्माण गरी सञ्चालनमा ल्याएको छ । कोरोना महामारी नियन्त्रण पूर्वतयारीअन्तर्गत शंकरनगर स्वास्थ्य चौकीमा आइसोलेसन सेन्टर बनाइएको हो ।स्वास्थ्य चौकीबाट प्रवाह हुँदै आएको नियमित सेवा वडा २ को कार्यालयमा स्थानान्तरण गरी आइसोलेसन सेन्टरका रूपमा तयार गरिएको नगरप्रमुख वासुदेव घिमिरेले बताए । आइसोलेसन सेन्टरमा एक चिकित्सक, एक नर्ससहित स्वास्थ्यकर्मी र सुरक्षाकर्मी खटिएका छन् ।

बुटवल कोरोना अस्पतालसँगको समन्वयमा कोरोना संक्रमित भए पनि लक्षण नदेखिएकाहरूलाई आइसोलेसनमा राख्न थालिएको छ । यहाँ सोमबारसम्म आरडीटी पोजिटिभ देखिए पनि पीसीआरको नतिजा आइनसकेका समेत गरी १४ जना रहेको आइसोलेसन इन्चार्ज केशव भट्टराईले बताए । बीस बेडको आइसोलेसन सेन्टरमा नेपाल सरकारले तोकेको एक तहको कोरोना अस्पतालको सम्पूर्ण सुविधा रहेको उनको भनाइ छ ।

सेन्टरमा आईसीयू र भेन्टिलेटरको सुविधा नचाहिने अवस्थाका संक्रमितलाई आवश्यक अन्य सबै सुविधा छन् । चौबीसै घण्टा सेवा दिने गरी स्वास्थ्यकर्मीको व्यवस्थापन गरिएको चिकित्सक सन्जोग पाठकले जानकारी दिए । नगरपालिकाले आइसोलेसनका लागि आफ्नै स्रोतमा दुई जना चिकित्सक तथा एक स्टाफ नर्स नियुक्त गरेको छ ।

नगरप्रमुख घिमिरेले कोरोना महामारी अन्त्य भइसकेपछि स्वास्थ्य चौकीलाई अस्पतालका रूपमा विकास गरेर लैजाने गरी पूर्वाधार निर्माण गरिएको बताए । ‘अहिले थप गरिएका मेडिकल उपकरण तथा भौतिक पूर्वाधारले अस्पताल सञ्चालनमा सहजता ल्याउनेछ,’ उनले भने, ‘नगरपालिकाले कोरोना संक्रमण पूर्वतयारीअन्तर्गत शंकरनगर र कोटिहवामा क्वारेन्टाइन सञ्चालन गरिरहेको छ ।’

तिलोत्तमाको नीति तथा कार्यक्रम पारित, कृषि, शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्र प्राथमिकतामा

तिलोत्तमा । तिलोत्तमा नगरपालिकाको आगामी आर्थिक वर्ष २०७७/७८ को वार्षिक नीति तथा कार्यक्रम नगरसभाबाट पारित भएको छ । नगरपालिकाको ७ औं नगरसभाको पहिलो बैठकमा नगर प्रमुख बासुदेव घिमिरेले कोभिड-१९ बाट उत्पन्न परिस्थितिलाई मध्यनजर गरी आगामी आर्थिक वर्षको नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गरेका थिए । नीति तथा कार्यक्रममा कृषि, स्वास्थ्य र शिक्षालाई प्राथमिकतामा राखिएको छ । नगर प्रमुखद्वारा प्रस्तुत नीति तथा कार्यक्रममाथि आइतबार बसेको नगरसभाको दोस्रो बैठकमा दफाबार छलफलपछि सर्वसम्मत पारित गरेको हो ।

आइतबारको बैठकमा नगरसभा सदस्यहरुले नीति तथा कार्यक्रमले सबै क्षेत्र समेटेको भन्दै यसको सफल कार्यान्वयनमा जोड दिएका थिए । साथै उनीहरुले छाडा कुकुर नियन्त्रण, सिंचाई, मल, बिऊको सन्दर्भमा किसानले भोगेका समस्या, कोरोना महामारीले व्यवसायीलाई पारेको प्रभावको सन्दर्भलाई समेत नीति तथा कार्यक्रमले सम्बोधन गर्नुपर्ने बताएका थिए ।

बैठकमा नगरसभा सदस्यहरु भोमबहादुर बुढामगर, मानकाजी श्रेष्ठ, रमेश आचार्य, धन बहादुर खड्का, श्यामकुमारी गौतम, श्यामलाल क्षेत्री, पार्वती क्षेत्रीलगायतले आफ्ना सुझाव राखेका थिए । नगरसभा सदस्यहरुले राखेका जिज्ञासाको जवाफ दिँदै नगर प्रमुख घिमिरेले स्थानीय स्तरमैं रोजगारीका अवसर सिर्जना गर्नु, सरकारी स्वास्थ्य संस्थालाई सुदृढ बनाउनु, कृषि उत्पादनमा आत्मनिर्भर बन्नु अहिलेको अपरिहार्य आवश्यकतालाई नीति तथा कार्यक्रममा प्राथमिकता दिइएको बताए। नीति तथा कार्यक्रम नगरको एकीकृत शहरी विकाश योजना कार्यान्वयनमा केन्द्रीत रहेको उनको भनाइ छ ।

नगरभित्रका स्वास्थ्य चौकीहरुलाई न्यूनतम पूर्वाधार, उपकरण, जनशक्तियुक्त बनाई भरपर्दो र विश्‍वसनीय सेवा सहितको आकर्षक स्वास्थ्य केन्द्रको रुपमा विकास गर्ने, थप २ स्वास्थ्य चौकीमा चिकित्सक नियुक्त गर्ने, प्रयोगशालाबाट एनालाइजर सहितको सेवा प्रदान गर्ने, सेमराबजार स्वास्थ्य चौकीलाई अस्पतालको रुपमा रुपान्तरण गर्ने, प्रत्येक स्वास्थ्य संस्थामा सुविधा सम्पन्‍न खोप केन्द्र सञ्‍चालनको लागि पूर्वाधार निर्माण गर्ने, सामुदायिक विद्यालयमा विद्यालय स्वास्थ्य कार्यक्रम लागु गर्ने नीति तथा कार्यक्रममा उल्लेख छ ।

७५ वर्ष उमेरमाथिका जेष्ठ नागरिक तथा अपाङ्गता भएकाहरुको आधारभूत स्वास्थ्य सेवा घरमै पुगेर प्रदान गर्ने, विपन्न वर्गलाई स्वास्थ्य बीमामा अनुदान दिने, वर्थिङ्ग सेन्टरमा सुत्केरी हुने महिलाको प्रोत्साहन भत्ता १ हजार पुर्याउने, गर्भवती महिलालाई सुपानेट झुल दिने पनि तिलोत्तमाको नीति तथा कार्यक्रममा समेटिएको छ ।

शिक्षामा चालु आर्थिक वर्षका सबै कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिँदै कम्तिमा ५ वटा सामुदायिक विद्यालयलाई बस खरिदको लागि प्रतिविद्यालय नगद १० लाख विशेष अनुदान उपलब्ध गराइने नीति तथा कार्यक्रम रहेको नगर प्रमुख घिमिरेले बताए । नीति तथा कार्यक्रममा सामन्यतया चालु वर्षकैं करको दररेटलाई नै आगामी आर्थिक वर्षमा निरन्तरता दिइएको छ ।

सोह्र-छत्तीस मूल नहरको सम्भाव्य स्थलमा बहुउपयोगी जलासय निर्माण गरी माछापालन गर्ने, नगरका सम्भाव्य स्थानमा जलासय निर्माण गरी पानी रिचार्ज हुने व्यवस्था मिलाउने, “तिलोत्तमा लगानी सम्मेलन” मा जनाइएको प्रतिबद्धताअनुसार परियोजना कार्यान्वयनको लागि आवश्यक सहजीकरण गर्ने, नेपाल बैंक लिमिटेडसँगको सहकार्यमा थप १५० जना युवालाई ४ लाख सम्म सहुलियत ऋण दिने, सुधारिएको आरन पेशामा आवद्ध हुन चाहनेलाई उपकरणमा ८० प्रतिशत अनुदान दिने नगरपालिकाको योजना छ । यस्तै नगरपालिकाले सम्भव हुने वडामा सार्वजनिक–निजी–साझेदारी मोडलमा कम्तिमा १० विगाहा जमिन चक्लाबन्दी गरी व्यवसायिक खेती सुरु गर्ने महत्वाकांक्षी नीति लिएको छ ।

प्रदेश ५ को नीति तथा कार्यक्रम : राजधानीको टुंगो साउनपछि

बुटवल । प्रदेश ५ सरकारले कोरोना संक्रमणको महामारी नियन्त्रण भएपछि मात्रै प्रदेशको स्थायी राजधानी र नामाकरणको टुंगो लगाउने भएको छ ।शनिबार प्रदेश सभा वैठकमा प्रस्तुत आर्थिक वर्ष २०७७–०७८ को नीति तथा कार्यक्रममा कोरोना नियन्त्रण भएपछि राजधानी र नामाकरणको टुंगो लाग्ने उल्लेख छ ।प्रदेश स्थापनाको तेस्रो वर्षको उत्तरार्धमा आइपुग्दा समेत प्रदेशको स्थायी राजधानी र नामाकरण टुंगो लाग्न सकेको छैन । राजधानीको टुंगो लागेपछि राजधानी तोकिएको स्थानमा आवश्यक जग्गा प्राप्ति, प्रदेशको विकासको गुरुयोजना बनाइने र संरचना निर्माण गरिने नीति तथा कार्यक्रममा उल्लेख छ । प्रदेश सरकारको तर्फबाट शनिबार प्रदेश प्रमुख धर्मनाथ यादवले आर्थिक वर्ष २०७७–०७८ को नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गरेका थिए ।

प्रदेश सरकारले लकडाउन सकिएको छोटो समयभित्रै लगानी सम्मेलन गर्ने जनाएको छ । कोभिड १९ का कारण रोकिएका सबै कार्यक्रम आगामी आर्थिक बर्ष (साउन) पछि अगाडि बढाउने उल्लेख गरिएको छ ।नीति तथा कार्यक्रममा महामारीले पु¥याएको क्षतिलाई पूर्ति गर्ने कार्यक्रम सञ्चालन, विदेशबाट विस्थापित नेपालीलाई रोजगारी दिने र कृषिलाई प्राथमिकता दिइने उल्लेख छ ।मध्यपहाडी कृषि विकास फर्म निर्माण, उत्कृष्ट किसानलाई प्रोत्साहन र पुरस्कार, कृषि श्रमिकलाई उद्यमी बनाउने, स्मार्ट कृषि कार्यक्रमलाई सबै पालिकामा सञ्चालन, सुलभ कर्जा र ब्याजमा अनुदान र पूर्वी रुकुमलाई पूर्ण अर्गानिक जिल्ला घोषणा गर्ने नीति तथा कार्यक्रममा उल्लेख छ ।

यस्तै आत्मनिर्भर अर्थतन्त्र निर्माण, घरेलु तथा साना उद्योगलाई प्राथमिकता, एक पालिका एक औद्योगिक ग्रामको कार्यक्रमलाई निरन्तरता, स्वदेशी उद्योगमा उत्पादित वस्तुको प्रयोगमा प्राथमिकता, विदेशबाट फर्केको जनशक्ति प्रयोग हुने उद्योगलाई विशेष प्राथमिकता दिने प्रदेश सरकारले नीति लिएको छ ।नवलपरासी, रुपन्देही र कपिलवस्तुलाई समेटेर बृहत्तर लुम्बिनी पर्यटन प्रवर्द्धन कार्यक्रम लागु गरिने र पर्यटनलाई विकास गरी रोजगारी सिर्जना गरिने उल्लेख छ ।प्रदेशलाई पश्चिम नेपालको औद्योगिक हबको रुपमा विकास गर्न केन्द्र सरकारसंगको सहकार्यमा ठूला औद्योगिक क्षेत्र र औद्योगिक करिडोर निर्माणमा जोड दिइने प्रदेश सरकारको नीति छ ।

३० हजार बेड क्वारेन्टाइन, २५० आइसोलेसन
कोभिड १९ को रोकथाम, नियन्त्रण र उपचारका लागि प्रदेश सरकारले बुटवल, भैरहवा, दाङ र नेपालगञ्जमा कोरोना विशेष अस्पताल र बुटवल, दाङ र नेपालगञ्जमा कोभिड १९ को परीक्षण प्रयोगशाला स्थापना गरेको छ ।जिल्ला तह र स्थानीय तहसंगको समन्वयमा पालिकाहरुमा गरी झण्डै ३० हजार बेड क्षमताका क्वारेन्टाइनहरु निर्माण गरी सञ्चालन गरिएको पनि नीति तथा कार्यक्रममा उल्लेख छ ।कोभिड १९ का संक्रमितहरुको संख्या बढिरहेको अवस्थालाई दृष्टिगत गरी पहाडी जिल्लामा न्युनतम ५० बेड र तराईका जिल्लामा दुई सय बेडको आइसोलेसन केन्द्र निर्माणको प्रक्रिया अघि बढेको पनि उल्लेख गरिएको छ ।साउन महिना सम्ममा कोभिड १९ संक्रमणलाई स्थिर बनाउने र क्रमशः रोकथाम तथा नियन्त्रणमा सफलता हासिल गर्ने लक्ष्य प्रदेश सरकारले राखेको छ ।

त्यसका लागि नागरिकको रोग प्रतिरोधी क्षमता विकासमा जोड दिइने पनि उल्लेख गरिएको छ ।बजेट बिनियोजन गर्दा कोभिड १९ नियन्त्रण, कृषि, रोजगारी वृद्धि, गरिबी निवारण, आयआर्जन र सार्वजनिक निर्माणमा जोड दिने नीति तथा कार्यक्रममा जनाइएको छ । अनुत्पादक खर्च कटौती गर्न अत्यावश्यक बाहेकका नयाँ कार्यालय, निकाय, प्रतिष्ठान, केन्द्र वा संस्था खोल्न बजेट विनियोजन नगर्ने पनि प्रदेश सरकारको घोषणा छ ।कृषि क्षेत्रको उत्पादन र उत्पादकत्व वृद्धिका कार्यक्रम अघि वढाइने, कृषि प्राविधिक सेवा तथा उत्पादन सामग्री सहज बनाउने, कृषिको अनुदान दिलाई थप विश्वसनीय बनाउने पनि प्रदेश सरकारको नीति छ ।आगामी आर्थिक बर्षमा प्रदेश पूर्वाधार विकासको गुरुयोजना तयार गरी कार्यान्वयन गर्ने र उक्त गुरुयोजनामा प्रदेश गौरवका आयोजना र रणनीतिक महत्वका पूर्वाधार विकासका आयोजना पहिचान गरी अघि बढाउने सरकारको नीति छ ।

महानगर पूर्वाधार विकास कार्यक्रम
आगामी आर्थिक बर्षमा ६ वटा पहाडी जिल्लामा साना सहरको विकासका लागि सम्भाव्यता अध्ययन गर्ने, प्रदेशमा तीन महानगर विकास गर्ने नीतिअनुरुप महानगर पुर्वाधार विकास कार्यक्रम संचालन गर्ने प्रदेश सरकारको तयारी छ ।

लुम्बिनी र राप्ती विशिष्टिकृत अस्पताल
आधारभूत शिक्षा र स्वास्थ्य जनताको अधिकारको नीतिअनुरुप शिक्षा र स्वास्थ क्षेत्रको विकासमा जोड दिने, बुटवलको लुम्बिनी र दाङको राप्ती प्रादेशिक अस्पताललाई विशिष्टिकृत र विशेषज्ञ सेवा प्रदान गर्ने, दाङ्गको लमहीमा आधुनिक ट्रमा सेन्टर स्थापना गर्ने प्रदेश सरकारको नीति छ ।प्रदेश मातहतका जिल्लास्तरका अस्पतालहरुलाई कम्तीमा ५० शय्याको अस्पतालको रुपमा स्तरोन्नति गर्दै लगिने र यी अस्पतालहरुमा दन्त सेवा, फिजियोथेरापी लगायतका आधारभूत सेवाहरु विस्तार गर्ने प्रदेश सरकारको नीति छ ।

नमस्कार! “एक कभर पेज अभियान” मा स्वागत छ !

?????????????????????????????????????????????????????????

अहिले देशमा सिमा मिचिदाको पिडा र कोरोना महामारीले त्रास फैलाइरहेको अवस्था छ । यस अवस्थामा हामीले सचेतता अपनायौ भने मात्र यी दुवै समस्या बाट मुक्ति पाउन सकिन्छ । सिमा मिचिदा समेत मिडिया बोलेन भन्ने तपाइहरुको गुनासो मुनासिव छ , तर भारतीय मिडिया जस्तो बिना प्रमाण भावनात्मक कुरा गर्ने, सिद्दान्त बिना, आचार संहिता बिना हिड्ने नेपाली मिडिया नभएको प्रस्ट पार्न चाहन्छु जसले गर्दा शान्ति सहिष्णुता र आपसी भाइचारामा असर पुगोस भन्ने हाम्रो चाहना छैन त्यसैले यो बिषय अन्तराष्ट्रिय करण गरि सम्झौता अनुरुप, तत्कालिन इस्ट इन्डिया, अहिलेको भारत, र नेपालका सिमा सम्बन्धि जानकार बसेर टुङ्ग्याउनु पर्ने कुरामा हामि मिडिया देशकै राष्ट्रियतामा साथ् छौ र दिनैपर्छ ।

त्यसैले हाम्रो एक शुरुवात नै भारतीय फंडा बाजीको बिरोध स्वरुप हरेक नेपाली न्युज पेपर र अनलाइनहरुले आफ्नो पेजको कभर पेजमा हाल जारि नेपालको प्रशासनिक तथा राजनीतिक नक्शा राख्ने बाचा सहित पहिलो शुरुवात गरेका छौ, यसमा सबैले आफ्नो कभर पेजमा यो नक्शा राखी देशको शिर सगरमाथाको उचाइमा केन्द्रित गरि मेची देखि लिम्पियाधुरासम्मको नेपालीहरु एक हौ भन्ने संदेश दिन कम्मर कसेर लागौ र भारतीय मिडिया र ज्यादतीका बारेमा एक कभर पेज अभियानलाइ दिई आफ्नो फेसबुकको कभर फोटोमा समेत यहि नक्सा राखी सहयोग गरिदिन सबै नेपालीहरुमा अनुरोध छ, धन्यबाद !!

कोरोना भाइरसको महामारी र भारतको दादागिरी : पृथ्वीध्वज खांड

आजसम्म समयमा हाम्रो देश नेपालको स्थिति कोरोना भाइरसले थलो पार्दै गएको छ। यस विषम स्थितिमा सन्सार लगायत नेपालको आर्थिक स्थिति द्रुतगतिमा ओरालो झरेको छ! कोरोना भाइरसको कारणले उद्योगधन्दा, कलकारखाना, मनोरञ्जन क्षेत्र खेलकुद क्षेत्र, साना तथा मझौला उद्योग लगायत देशका सम्पूर्ण आर्थिक कारोबारको क्षेत्रहरु ठप्प भएको अवस्था छ ! यो समयमा नेपालको स्थिति अन्य राष्ट्रहरूको भन्दा अलि फरक रहेको छ। नेपालको भूमि प्रयोग गरेर नेपाललाई नै थाहै नदिई भारतले एकतर्फीरुपमा सडक निर्माण तथा उद्घाटन गरेसँगै नेपाल भारत सीमा विवाद एकाएक चुलिएको छ! भारतले आफ्नो भूमिबाट नेर दाबी गरिरहँदा उक्त लिपुलेक लिम्पियाधुरा र दार्चुला नेपालको रहँदैआएको प्रमाणसहित नेपाल सरकारले आफ्नो नक्सा जारी गरेको छ।

नेपाल सरकारको यो कदम सँगै भारत नेपालसँग चिडिएको छ फलस्वरूप भारतीय मिडियाहरुले नेपाललाई हेपाहा प्रवृत्ति मा समाचार सम्प्रेषण गरिरहेका छ फलस्वरूप भारतीय मिडियाहरुले नेपाललाई हेपाहा प्रवृत्तिमा समाचार सम्प्रेषण गरिरहेका छन्। यसको उदाहरण पछिल्लो पल्ट भारतीय सुपरस्टार नायिका नेपाली चेली मनिषा कोइरालाले नेपाल सरकारको कार्यको प्रशंसा गरेसँगै भारतीय मिडियाले विवादमा तानेका छन् र भनेका छन् खातीपिती भारतका गित गाती चिनका। कोरोना महामारी र नेपाल-भारत विवाद अझै वढेर उत्कर्षमा पुग्ने कुरा निश्चित नै छ। नेपालमा यो परिस्थिति सिर्जना भएसँगै नेपालमा भारतले ढिलोचाँडो नाकाबन्दी गर्ने पनि पक्का देखिन्छ।

अब हामीले कोरोना र नाकाबन्दीको सामना गर्न पूर्वतयारी गर्नुपर्ने बेला आएको छ।
के हामी नेपाली परनिर्भर भएका छौं त?
हामी स्वयं देशमा पसिना बगाएर बाच्न सक्दैन त?
यस्ता प्रश्नहरूको उत्तर र समाधान खोज्ने समय आएको छ। हामीसित के कुराहरु को कमी छ जसको कारणले हामी पछि छौं जस्तो लाग्छ?
हामीसित सबैभन्दा कमी भएको कुरा हाम्रो आत्मविश्वास हो। आजको समयमा सबैले हामी गरीब छौं उत्पादन छैन, रोजगार छैन, सुबिधा छैन भन्ने गरेको धेरै पाइन्छ तर यही गर्नुपर्छ खुन पसिना आफ्नै देशमा बगाउनुपर्छ नेपालकै खानुपर्छ र म यसैमा खुसी छु र म आजीवन देशको लागि देशमै केही गर्छु भन्नेहरु एकदम कम पाइन्छन।
सबै काम कुराहरुमा सरकारको मुख ताक्नु जनताको लाचारी हो। जनता छन त सरकार छ जनता हामी हो। त्यसैले हामीबाट नयाँ जीवन शैली सँगै सिर्जनात्मक तरिकाले व्यापक रुपमा आत्मनिर्भर हुने कार्य थालनी गरेर मात्र देशको विकाससँगै परनिर्भरता हटेर जानेछ। कति राम्रो स्वर्गको टुक्रा जस्तो हाम्रो देश हिमाल-पहाड-तराई झरना, खोला, वनजंगल, खनिजहरु प्रकृतिको खानी हो यो नेपाल। अब हामीले पूर्वतयारी सङ संगै पाइला चाल्नु पनि अति आवश्यक छ।

हिमाल पहाड र तराईलाई हामीले उक्त क्षेत्रको उत्पादनहरू सहजरुपमा आवश्यकताअनुसार स्थानान्तरण गर्नु आवश्यक छ।

  • हिमालको बहुमुल्य उत्पादनहरु संसारकै स्वादिष्ट र आकर्षक वनस्पतिहरू, जडिबुटीहरु, फलफूलहरू सिजनमै पहाड हुँदै तराईसम्म झार्नु पर्दछ।
  • पहाडमा उत्पादन हुने अन्नबाली हरु, प्राकृतिक वनस्पतिहरु सबै समयमै हिमाल र तराई मा पुर्याउनु पर्दछ।
  • तराईको उत्पादन अन्न, नगदेबाली, शहरको झिलिमिली सम्पूर्ण मागअनुसार पहाड र हिमालमा चढाउनु पर्दछ।
  • नदीनाला, झरना खोला, वनजंगल, खनिज पदार्थहरु, आकर्षक रमणीय पाखापखेरा हरूको सही तरिकाले यहीँ उपभोग हुने तरिकाले पूर्ण सदुपयोग गर्नुपर्दछ।
  • यस कार्यको लागि हामीले हाम्रो सुविधाको लागि बाटो संरचना राम्रोसँग दिगो स्थायी हुने गरी निर्माण मर्मत गर्नु पर्दछ।
  • सँगसँगै हामीले देशभित्रका मात्र क्रियाकलापहरु, टिभीहरु, समाचार, मनोरञ्जन, सूचना प्रयोगमा ल्याउनु पर्दछ।
  • नेपालको पैसा नेपालमै रहने गरी बाहिर निर्यात हुने तथा आयात हुने सबै कुराहरु सकेसम्म रोक लगाउनु पर्दछ।
  • नेपालीले प्रयोगमा ल्याउने लुगाकपडा, जुत्ताचप्पलदेखि नुन, तेल, अन्न, माछामासु, खाद्यान्नका सम्पूर्ण सामानहरु नेपालमै उत्पादन र नेपालमै खपत गर्नु पर्दछ । यसका साथै धेरै काम कुराहरूको माध्यमबाट हामीले हाम्रो देशको रक्षा र विकास गर्न सक्दछौं। आफ्नो स्थानबाट सबैले पहल गरौं काम गरौं एकअर्कालाई सहयोग गरौ।
    आजको यो हाम्रो तयारी भोलिको भविष्यको लागि।धन्यवाद !!🙏

कोरोनात्रासको बिचमा चलचित्र पत्रकारिता दिवस, नयाँ क्रियसनले गति लिने बिश्वास

मोहन न्यौपाने, बुटवल जेष्ठ ७ गते।सधैको बर्षजस्तै यस बर्ष जेष्ठ ७ गते चलचित्र पत्रकारहरुको उत्सव चलचित्र पत्रकार दिवस पर्दछ। हरेक बर्ष कुनै न कुनै विशेष कार्यक्रम गरेर मनाउने यो दिन अहिले घरघरमै सिमित बनेको छ ।हरेक बर्ष चलचित्र पत्रकारहरुलाई चलचित्र पत्रकार संघ, नेपालले यस अवसरमा पुरष्कार समेत प्रदान गर्दै आएको छ । केहि महिना अगाडी मात्र बिशेष अधिबेशन मार्फत नया कार्यसमिति चयन भएपछी देश भरका पत्रकारहरुमा नया आशा पलाएकै थियो तर बिडम्बना योजनामा परेका धेरै कार्यक्रम कोरोना त्रासले ठप्प भयो । त्यसो त देश भरकै सिनेमा हलदेखि स्टुडियो, गीत संगीतका काम समेत ठप्प छन् । यसले चलचित्र निर्माता, निर्देशक, कलाकार, प्राबिधिक, प्रोडक्सन हाउस, हल सबैमा न्प्रभाव पारेको छ । जसले गर्दा रफ्तार मा चलेको चलचित्र पत्रकारको कलम अहिले शुन्य गतिमा छ । यो बेला दर्शक पाठक तथा अबलोकन कर्ताले चाहेको कोरोना अपडेट संगै मनोरंजनको क्षेत्रमा कलम चलाउनेको कलम पनि मनोरंजन मै त्यहि बिषय संगै जोडिएको छ। ताकी घरै बसेका चलचित्र क्षेत्रका निर्माता, निर्देशक, कलाकार, प्राबिधिक, गायकगायिका, संगीतकार, गीतकारहरुमा चलचित्र पत्रकारहरुले जोडेको प्रश्न हो लकडाउन कसरी  ब्यतित हुदैछ ? तर अहिले केहि हास्य टेलीश्रीन्खला र टेली फिल्महरु भने मास्ककै भरमा टेलिभिजनमा सुचारु देख्न पाइन्छ।

चैत्र पहिलो हप्तासम्म धमाकेदार रुपमा दर्शक पाएको चलचित्रहरुले गति दिएकै थिए । चैत्र दोश्रो सातादेखि राम्रा चलचित्रको बाढीनै आउछ कि भन्ने आकलन केवल आकलन मात्रै रह्यो । यसबर्ष धमाका पिट्ने खालका चलचित्र हलमा रिलिज मितिमात्र पर्खन पाए । केहि फिल्म त नाम सुनेकै भरमा हराए केहि आफ्नो मिति सार्बजनिक भएको समय गएपछी अर्को सुचना नभएसम्मका लागि सरे । यसले गर्दा कोरोना त्रासमा नेपाली चलचित्र क्षेत्र लकडाउन खुलेपछी पनि करिव १ बर्षसम्म दर्शक ओइरिन नसक्ने अनुमान छ । फिल्म चल्नका लागि मात्र हलमा त्यस्ता फिल्म लाग्ने आकलन छ ।

चलचित्र पत्रकार संघ नेपालका नव निर्बाचित अध्यक्ष दिनेश सिटौलाका अनुसार लकडाउनका बीच पनि डिजिटल माध्यमको प्रयोग गर्दै आ-आफ्नो घरबाटै सम्पूर्ण सदस्यहरुसँग शूभकामना आदान-प्रदान गरि स्थापना दिवस तथा बार्षिकोत्सव कार्यक्रम आयोजना गरिएको संघका अध्यक्ष दिनेश सिटौलाले बताउनुभयो । स्थापना दिवसको अवसरमा प्रदान गरिँदै आएको चलचित्र पत्रकारिता सम्मान तथा पुरस्कार कार्यक्रम कोरोना माहामारीको कारण हाललाई स्थगित गरिएको उहाको भनाइ छ ।

मोफसलमा बिगत लामो समयदेखि मनोरंजनको क्षेत्रमा कलम चलाएका चलचित्र पत्रकार संघ रुपन्देहीका अध्यक्ष सुमन श्रेष्ठले चलचित्र क्षेत्रमा अब सकारात्मक बाढी र नया क्रियसन आउनुपर्छ जसलाई लाककोरोना त्रास भित्रको सकारात्मक कुरा मान्न सकिन्छ । अध्ययन र होमवर्क बिनाको फिल्म दर्शकले हेरी आजित भैसकेको अवस्थामा यो बेला सबै निर्माता निर्देशक कलाकार र कथाकार हरुले राम्रो कुरा को होमवर्क गर्न पाउने बताउछन। अब भने दर्शकले झनै राम्रो फिल्म हेर्न पाउछन किनकि यो समयले चलचित्र क्षेत्रका हस्तीलाई बिगतमा गरेको गल्तीलाई सच्याउने मौका दिएको छ।अब दर्शकले राम्रो राम्रो फिल्म हेर्न पाउने रुपन्देही अध्यक्ष श्रेष्ठको दावी छ । बिगतमा चलचित्र पत्रकार संघ रुपन्देहीले हामीले पुरस्कर वितरण गर्ने लगायत विभिन्न रचनात्मक कार्यक्रम गर्ने गरेकोमा यसपाली कुनैपनी कार्यक्रम गरेका छैनौ केन्द्रले पनि पुरस्कार वितरण स्थगित गरेको छ । अहिले यो महामारीको अबस्थामा चलचित्रकर्मी विभिन्न हल लगायत सम्पूर्ण चलचित्र क्षेत्रत्र प्रभावित भएको चलचित्र पत्रकार संघ रुपन्देहिका अध्यक्ष सुमन श्रेष्ठले बताउनुभयो ।

त्यस्तै लामो समय कला क्षेत्रमा कलम चलाउदै आएका पत्रकार टोपराज शर्माले लगानी हचुवाको भरमा बिना अध्ययन अनुसन्धान नगरी फिल्म बनाउने र रमाउने सस्कृति त्यागेर नेपाली सस्कृति र अनुशासन सहितको चलचित्र बनाए मात्र अब चलचित्रको भविष्य रहेको भनाइ छ ।  ऊहाले बिनाकाममा बालुवामा पानी हालेको जस्तो फिल्म क्षेत्रमा लगानी नहोस भन्ने अपेक्षा राख्नुभएको छ ।

फोटो पत्रकारितामा मोफसलबाटै कलम चलाएका अर्का मनोरंजन क्षेत्रका पत्रकार हरिश ढकालले कोरोना त्रासले चलचित्र क्षेत्र मात्रै नभएर  दर्शकलाई समेत असर पार्ने र यो अवस्था सुध्रिए पनि फिल्म क्षेत्रलाइ सुधार्न समय लाग्ने बताउनुहुन्छ । उहाले अब बन्ने नया नया फिल्महरुमा नया पुस्ता नै झल्किने खालको हुनुपर्ने र पहिलाकै अवस्था हो भने अझ गारो हुने स्थिति आउने अड्कल गर्नुभएको छ । त्यसैले सुझाव स्वरूप उहाले त्यो स्थितिलाई सामना गर्न चलचित्र क्षेत्रका ३ कुरा निर्माता, प्रदर्शक  र चलचित्र पत्रकार मिलेर दर्शक सामु जानुको विकल्प नरहेको बताउनुभएको छ।

त्यस्तै हल संचालक तथा नेपाल चलचित्र संघका अध्यक्ष प्रदिप कुमार उदयले अहिलेको स्थिति गम्भीर रहेकोले स्थिति सुधार्न चलचित्र क्षेत्रले समग्र लडाई लड्नुपर्ने बताउनुभएको छ ।  त्यस्तै चलचित्रको सकारात्मक पक्ष भनेको नेपाली चलचित्र हेर्ने नेपाली दर्शकलाइ बानी परेको र अन्य देशको चलचित्र पनि दर्शकले यो समयमा हेर्नुभएकोले दर्शक प्रति आशाबादी हुन पनि सकिन्छ र अबको चुनौती पनि रहेको बताउनुभएको छ ।  त्यस्तै नेपाल चलचित्र संघका पश्चिमंचल सभापति ओम जैशिले यसपछिको चलचित्र सम्भाव्यतामा आफु सकारात्मक भएको बताउनुभएको छ । दर्शकले हललाइ सुरक्षित् मानेर त्यहि अनुसारको ब्यबस्थापन हेरेर दर्शक ओइरिन्छन् भन्ने आशा उहाले ब्यक्त गर्नुभएको छ । नेपाली चलचित्र मेकर हरुले पनि राम्रो चलचित्रको होमवर्क गरेको हुनुपर्ने बताउदै अब झन् उत्साह थपिने बताउनुभएको छ ।

त्यस्तै लामो समयदेखि सिनेमा हल संचालन गर्दै आएका कालिका चलचित्र मन्दिर बुटवलका संचालक कपिल द्वाले नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा देखिएको समस्याको बिगतले पाठ सिकाएको हुनाले अब नया धारका चलचित्र र बाढी आउने प्रचलनको अन्त्य भै सहज र सकारात्मक अनि राम्रा चलचित्र निर्माण र प्रदशन ले द्रुत गति पाउने अनुमान लगाउनुभएको छ, जसले गर्दा दर्शकले अब झन् राम्रा चलचित्र हलमा हेर्न पाउने आशा गर्नुभएको छ ।

समग्रमा चलचित्र क्षेत्रको बिकाश अब झन् द्रुत गतिले अगाडी बढ्ने संकेत देखिन्छ। कोरोना त्रास हट्ने बित्तिकै नेपालि फिल्मको यस्तो बाढी आउछ कि त्यसले दर्शकको छाल रोक्न समेत हम्मे हम्मे पर्ने देखिन्छ । शुरुका दिनमा केहि दर्शक हलमा घट्ने देखिएपनि राम्रा राम्रा चलचित्र हेर्न खोज्ने दर्शकका लागि चलचित्रको बाढी आउने संकेत छ।यसपाली घरमै चलचित्र पत्रकारिता दिवस मनाउन बाध्य चलचित्र पत्रकारहरुको चलचित्र क्षेत्र र यस संग जोडिएको पर्यटन क्षेत्रको विकास र समृद्दिको लागि निश्पक्ष कलम चालोस हाम्रो पनि सबै कलमजीबीमा हार्दिक शुभकामना । जय सिनेमा!! 

बुद्ध जयन्तीमा दिप प्रज्ज्वलन गर्यो नव ज्योतिले

२५६४ औ बुद्ध जयन्तिको अवसर पारेर नव ज्योति युवा क्लबले तिलोत्तमा-२ शंकरनगरमा दिप प्रज्ज्वलन कार्यक्रम गरेको छ l क्लबका अध्यक्ष दिपेश कंडेलको अध्यक्षता तथा नेकपा तिलोत्तमा नगरका अध्यक्ष मोहन चापागाईंको प्रमुख आतिथ्यतामा सम्पन्न सो कार्यक्रममा महात्मा गौतम बुद्धको प्रतिमामा दिप प्रज्ज्वलन गरि विश्व शान्ति र कोरोनाबाट जोगिन सबै एकबद्ध हुनुपर्नेमा सहभागीहरुले जोड़ दिएका थिए l

प्रमुख अतिथि चापागाईंले सो कार्यक्रमको उद्घाटन गर्दै कोरोनादेखि बच्न नियमित साबुन पानीले हात धुने, सेनिटाइजर प्रयोग र सामाजिक दुरी कायम गर्नाले कोरोनाको संक्रमणबाट बच्न सकिने भन्दै कोरोना बिरुद्धको युद्धमा एकबद्ध भै लड्नुपर्ने आवश्यकता औल्याउनुभयो l

यसपालिको बुद्ध पुर्णिमामा लुम्बिनी लगायत देशका विभिन्न ठाउमा खासै चहलपहल नदेखिएको र देश पंक्तिबाटै दिप प्रज्जवलनसंगै सो पर्व सामाजिक दुरी कायम गरि मनाउने कार्यक्रम रहेकोले यस्तो खालको कार्यक्रम गरिको क्लबका अध्यक्ष दिपेश कंडेलले बताउनुभयो l 

सामजिक दुरी कायम गरि आयोजना गरिएको सो दिप प्रज्ज्वलन कार्यक्रममा क्लबका सल्लाहकार मनिराम भुसाल, पुर्व अध्यक्ष तथा सल्लाहकार चन्द्रकान्त पाण्डे, प्रेस सल्लाहकार मोहन न्यौपाने लगायतको सहभागिता रहेको थियो l क्लबका कोशाध्यक्ष गोबिन्द श्रेष्ठको संयोजनमा संचालन गरिएको सो कार्यक्रम सचिब सागर भट्टराईले गर्नुभएको थियो l  

तिलोत्तमाको लोभलाग्दो तरकारी पकेट क्षेत्र

खेतमा हरियो देखिने तरकारी खेतीले यहाँ पुग्ने जो कोहीलाई पनि आनन्दित तुल्याउने गर्छ । छिटफुट बस्ती वरिपरि तरकारीले गाउँ नै हरियो देखिन्छ । सिद्धार्थ राजमार्गको लखन चोकबाट करिब पाँच किलोमिटर पश्चिममा रहेको छ तिलोत्तमाको तरकारी पकेट क्षेत्र । तिलोत्तमा वडा नम्बर १४ मा पर्ने यो क्षेत्रका मंगलपुर, रगरगन्ज, जितपुर र दुर्गानगर टोलका अधिकांश बासिन्दा कृषि पेसामा आबद्ध छन् । पुस्तौंदेखि तरकारी खेतीमा रमाइरहेका छन् । उनीहरुले १६० बिगाहा खेतमा तरकारी खेती गरेका छन् ।

सो क्षेत्रका अगुवा किसान पन्नेलाल केवटले लकडाउनका बेला तरकारीको बजारले समस्या पाइरहेको अवस्थामा नगरपालिकाले उपभोक्तामाझ पु¥याइदिने व्यवस्था गरेकोमा प्रसन्न छन् । “किसानको तरकारी सिधै उपभोक्ताको घर आँगनमा पुग्दा हामीले पनि राम्रो मूल्य पाएका छौं भने उपभोक्ताले सस्तोमा तरकारी खान पाएका छन्”–उनले भने । बिचौलियाको कारण किसान र उपभोक्ता दुवैलाई मर्का परिरहेको अवस्थामा लकडाउनले बिचौलियाको अतिरिक्त आम्दानी रोकिदिएको उनले बताए ।

खेतमा करेला, मुला, गाजर, भिण्डी, बोडी, खुर्सानी, काँक्रा, फर्सी, टमाटर, लौका लगायत तरकारी लगाइएको छ । “तरकारीले यो क्षेत्रको फाँटै हरियो बनेको छ”–केवटले भने, “मल र बीउमा भने केही समस्या छ ।”

आफ्नो खेतबारीमा थरीथरीका तरकारी लगाउनु, गोडमेल गर्नु, समयमै सिँचाइ र मलजलको प्रबन्ध मिलाउनु, दिनभर खेतबारीकै काममा व्यस्त हुनु केवटको दैनिकी हो । आफ्नो भएको जग्गामा मौसमी तथा बेमौसमी तरकारी खेती गरेका उनलाई अहिले तरकारी खेतीको स्याहारसुसार गर्न भ्याइनभ्याई छ । बारीभरी लगाइएको तरकारीले मनै आनन्दित बनाउने गरेको स्मार्ट कृषि गाउँ कार्यक्रम कार्यान्वयन समितिका अध्यक्ष समेत रहेका केवटको गुनासो छ । स्थानीय किसानले उत्पादन गर्ने तरकारीको उचित बजारीकरण गर्ने उद्देश्यले नजीकै विशिष्टीकृत कृषि हाटबजार सञ्चालनमा आएको छ ।

दैनिक कम्तीमा २० क्वीन्टल तरकारी बिक्री गर्ने गरी ५० लाख रुपैयाँ लगानीमा तिलोत्तमा–१४ रेहरामा सञ्चालनमा आएको हाटबजारमा किसानले आफ्ना उत्पादन बिक्री गर्छन् भने नजीकै कृषि उपज संकलन केन्द्रको कार्यालय पनि छ । तर कृष्णप्रसाद पन्थीको अध्यक्षतामा रहेको बजार व्यवस्थापन समितिमा भने बिचौलियाको चलखेल हुन थालेको किसानको गुनासो छ ।
अर्का किसान रामप्रताप केवटको पनि दैनिकी प्रायः करेसाबारीमै बित्ने गर्छ । तरकारीमा मलजल, पानी, झार उखेल्नेदेखि टिपेर लैजानेसम्मको काम गर्न भ्याउँछन् । उनले १० कट्ठा जग्गामा तरकारी खेती गरेका छन् ।
तिलोत्तमा नगरपालिकाले तरकारी पकेट क्षेत्र तोकेको १४ नम्बर वडालाई प्रदेश सरकारले गतवर्ष स्मार्ट कृषि गाउँका रुपमा छनोट गरेको थियो । जसअन्तर्गत प्रदेश सरकारले उपलव्ध गराएको ५० लाख बजेटमध्येबाट २० वजटा बोरिङ निर्माण गरिएको छ भने तीनवटा हाते ट्याक्टर, दुईवटा झार उखेल्ने यन्त्र (विडर) धान काट्ने रिपर चारवटा खरीद गरिएको छ । यसका साथै तिलोत्तमा नगरपालिकाले अनुदानमा बीउदेखि लिएर टेक्टर लगायत मेसिनरी उपकरण सहयोग गरेको छ । त्यस्तै तरकारीमा सिँचाइका लागि वडाभित्र ९० वटा बोरिङ गाडिएको छ भने मटरबाट सिंचाई गर्ने लक्ष्यसहित बिजुलीका पोल गाडेर विद्युतीकरण सुरु गरिएको छ ।
व्यावसायिक तरकारी खेती अंगालेका यो क्षेत्रका करिव डेढसय किसानले वार्षिक साढे चार करोडसम्म आम्दानी गर्छन् । कम्तीमा पनि ३ लाख रुपियाँदेखि १२ लाखसम्म आम्दानी हुने गरेको डेढ बिगाहामा तरकारी खेती गरेका समयमाई टोल विकास संस्थाका सचिव वीरबहादुर केवटले बताए ।
बिहान उठेदेखि साँझ नहुञ्जेल माटोमा रमेर समय बिताउनु, बालीको स्याहारसुसारमा समय बिताउनु, समयसमयमा खेतीबालीको रेखदेख गरिरहनु र उत्पादित तरकारी संकलन गरेर बजार पठाउनु यहाँका किसानको दैनिकी बनेको छ । आर्थिक अवस्था कमजोर भएकाहरू पनि तरकारी खेती गरेर आत्मनिर्भर हुँदैछन् ।
व्यावसायिक क्षेत्रमा लागेका किसानले आधुनिक प्रविधिमैत्री खेतीमा जोड दिँदै आएका छन् । व्यावसायिक कृषिलाई जोड दिने हो भने सजिलै आर्थिक क्रान्ति हुने र देशमा परिवर्तन आउने किसानहरुको भनाइ छ ।
निलगाई र बंदेलको समस्याले भने किसानलाई पिरोल्ने गरेको छ । जंगली जनावरका कारण तरकारी बाली जोगाउनै मुस्किल हुने गरेको स्मार्ट कृषि गाउँका अध्यक्ष केवटले बताए । तिलोत्तमा–१४ निबासी नगर कार्यपालिका सदस्य एचवी रम्तेलले किसान उत्साहपुर्वक तरकारी खृतीमा लागिरहेको र यसैबाट आत्मनिर्भर बनेको बताए ।
तिलोत्तमा नगरप्रमुख वासुदेव घिमिरले किसानलाई अर्गानिक तरकारी उत्पादनमा प्रोत्साहित गर्न कृषि प्राविधिकहरु नियुक्त गरिसकेको बताउँदै अब प्रांगारिक मलमा अनुदान दिएर रासायनिक मल र विषादीमुक्त तरकारी उत्पादनलाई बढावा दिइने बताए ।

साभार बुटवल टुडे अनलाइन

RECENT POSTS